ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਆਸ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਰਾਜਰਸ਼ਿ ਹੀ ਮੰਨਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੇ ਲਾਜ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਰਸ਼ਿ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।" ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣੇ ਲਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪस्या ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਜੋ ਸਤਯਵਾਦੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਭ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤਿਗਤ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹਲਕੇ ਜਿਹੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਣ ਲੈਣ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" "ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।" "ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।" "ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਜਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਰ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ?" "ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬੋਲ ਅਟੱਲ ਹਨ।" "ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ', ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਬੱਚਾ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਯਜਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ।" "ਮੈਂ ਹੋਰ ਰਾਹ ਲੱਭਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਖ਼ੈਰ ਹੋਵੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ—ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ, ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ, ਬਿਖਰੀਆਂ ਵਾਲਾਂ, ਫਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਰਾਖ ਲਗਾਈ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੇ। ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਜੋ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਕੇਲਾ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਰਹੇ, ਰਾਜਾ। ਕਿਹੜੀ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈਂ?" "ਹੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਉਲਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਸੌ ਯਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਬੋਲਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਕਸ਼ਟ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ।" "ਮਹਾਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੇਰੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਚਰਿਤਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।" "ਪਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਗ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਪਸਿਆ, ਨਮਰਤਾ, ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਦੁਖੀ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਭਰੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਸੱਚਾ ਆਸਰਾ ਲੱਭਿਆ।