ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰਪੂਰ ਭਰਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਦੱਸੋ, ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਡਰ ਕਿਹੜੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ?” ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਤੂੰ ਬੜੀ ਦੇਰ ਤਕ ਸੌਇਆ ਰਿਹਾ। ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਆਇਆ ਡਰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ। ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਹੀ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਉਪਵਨ ਵੇਖ, ਉਹ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਲ ਬਣਾਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਬੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦਰਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਬੰਦਰਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਡਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬਚਾ। ਅੱਜ ਹੀ ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ; ਇਸੀ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਖਜਾਨਾ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਹੁਣ ਬਚਿਆਂ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਖਾਤਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕਰ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਵਿਜੇਤਾ। ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਤੂੰ ਅਕਸਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਦੇਵਤੇ ਰੋਕੇ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਪਸੰਦ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰਾ। ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।” ਹੁਣ, ਸਠੀ-ਤੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਫ਼ਰੀਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ। “ਜੋ ਗਲਤੀ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਲਾਹ ਵਿਚ ਵੇਖੀ ਸੀ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਪਾਇਆ ਹੈ: ਨਰਕ ਵਿਚ ਡਿੱਗਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚੇ। ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਬਾਅਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਠੀਕ ਤੇ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਗਲਤ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਜਾਂ ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਕੰਮ, ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਉੱਦਮ ਦੇ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੋਮ। ਜੋ ਮਨਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਗਠਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਠੀਕ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਜੋ ਰਾਜਾ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨਤਰੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸਮਝਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਧਰਮ, ਧਨ ਜਾਂ ਕਾਮ—ਜਾਂ ਤਿੰਨੋਂ—ਜਾਂ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਜੋੜੀ—ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਮਹਨਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤਿੰਨ ਵਿਚੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨਤਰੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਕ ਵਿਦਿਆ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਮਿਲਾਪ, ਦਾਨ, ਵੰਡ, ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਬਹਾਦਰੀ, ਤੇ ਗਠਜੋੜ—ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿਚ ਠੀਕ ਤੇ ਗਲਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਮਨਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਲਾਭ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ, ਉਹ ਮਨਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਸਾਰ ਸਮਝਦੇ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਪਸ਼ੂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਪਰ ਧਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਹੌਸਲੇ ਵਿਚ ਹਾਨੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਲਾਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨਤਰੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਮਨਤਰੀ ਜੋ ਦੋਸਤ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੰਚਲ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਜਲਦੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਗਲੇ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਪੰਛੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਸਲਾਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਭੌਂਹ ਚੜਾ ਲਈ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਐਨੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ। ਚਾਹੇ ਭਟਕਣ, ਮਨ ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚੋ; ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਹੋਇਆ, ਉਸ 'ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਦੂਰ ਕਰ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾ।