ਹੇ ਰਾਮ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਸਤਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੰਡ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ, ਇਤਨੀ ਕਿ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਹਰ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿਚੋਂ ਧੂਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਕਿਰਣਾਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੰਡ ਐਸਾ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਯਮਰਾਜ ਦਾ ਦੰਡ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੋ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ—ਐਸਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਆਹ ਭਰੀ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਛਤ੍ਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਫਿੱਟਕਾਰ ਹੈ; ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੰਡ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।" ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਕਾਰਨ ਤਪ ਹੀ ਹੈ।" ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਵਾਂ ਸਰਗ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਪਰਾਜਯ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਆਰੰਭਿਆ। ਉਹ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾਂਦਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਪਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸਨ: ਹਵਿਸ਼ਪੰਡ, ਮਧੁਸ਼ਪੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਦ੍ਰਿੜਨੇਤ੍ਰ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਜਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਇਹ ਤਪ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਵਧੇਰੇ ਤਪ ਆਰੰਭਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਜੋ ਇක්ෂਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, "ਮੈਂ ਇੱਕ ਯਜ્ઞ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਦੱਸਿਆ। ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਲੋਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਤਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਜਾ ਨਾਲ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।" "ਮੈਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਤਮਾ ਵਲੋਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਯਜ्ञ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" "ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਹੋ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਯਜ्ञ ਕਰਵਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂ।" "ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਲੋਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਹੇ ਤਪਸਵੀਓ, ਸਿਵਾਏ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ।" "ਸਾਰੇ ਇක්ෂਵਾਕੁਆਂ ਵਿਚ, ਕੁਲਪੁਰੋਹਿਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਹੋ।" ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣੋ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠੱਠਵਾਂ ਸਰਗ। ਤਦ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਖਾ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ?" "ਸਾਰੇ ਇੱਖਵਾਕੁਆਂ ਵਿਚ, ਕੁਲਪੁਰੋਹਿਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" "ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, 'ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ'; ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜ्ञ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਬਚਪਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ। ਮਹਾਨ ਗੁਰੂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਯਜ्ञ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ।" "ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂ ਨੇ ਵੀ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵਿਰਲੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ।