ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇਰੀ ਉਰਜਾ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਸ਼ੌਰਯ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਫੜ ਕੇ। ਆ, ਹੁਣ ਖਾਲੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਨੁਕੀਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਵੇਖਿਆ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣ ਉੱਤੇ ਵੱਢ ਲੱਗ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਟਾਰ, ਅਰਧ-ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਚੌੜੇ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਹਿੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਵਰਗਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਛੱਡੇ। ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਤੀਰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਪ੍ਰਲਯ-ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਲੜਖੜਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਫਿਰ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਵਣ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ—ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ। ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਵਣ ਵੀ ਲੜਖੜਾਇਆ, ਪਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਖੂਨ ਤੇ ਪਸੀਨਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਭਾਲਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਭਾਲਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਬੜੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵਧੀ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਭਾਲਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚੌੜੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਈ। ਉਸ ਭਾਲੇ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਰਘੁਕੁਲ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ਜ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਤੜਫਣ ਲੱਗਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਵਣ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਹਿਮਾਵਤ, ਮੰਦਰ, ਮੇਰੂ ਜਾਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਹ ਉਠਾ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਭਾਲਾ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸਮਝ ਕੇ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਵਲ ਦੌੜਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਜਰ ਵਰਗੀ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਘੁੰਮਕਾ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਮੁੱਠ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਗੁੱਟੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਬੜੀ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਧੂ, ਵਾਨਰ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ—all ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜੈਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ ਹੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਭਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਮੁੜ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੁੜ ਤੀਖੇ ਤੀਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਅੰਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਜਦ ਵੱਡੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਓ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਖਸਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਤੁਰੰਤ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵੈਰੋਚਨ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤੁ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਵੱਜੀ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਵੱਜਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਖੜਾ ਰਹਿ, ਖੜਾ ਰਹਿ! ਜਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਲਵੇਂਗਾ?" "ਜੇ ਤੂੰ ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅੱਗ, ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਭੱਜ ਜਾਵੇਂ, ਤਬ ਵੀ ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ।" "ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗਾਇਆ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਦਿੱਤਾ—ਉਹੀ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।" "ਅਤੇ ਇਹੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਾਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਕਿਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸਸਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਚੁੱਕੇ ਵੇਖਿਆ। ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਰਾਮ ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਵੱਲ ਸੁੱਟੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੀਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਅਸਲੀ ਚਮਕ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ—ਉਸ ਦੇ ਪਹੀਏ, ਘੋੜੇ, ਝੰਡਾ, ਛਤਰੀ, ਵੱਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਸਾਰਥੀ, ਵਜਰ, ਭਾਲਾ, ਤੇ ਤਲਵਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।