ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਰੰਤ ਵਾਰ ਕਰ, ਬਿਨਾ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਅਮਰ ਯਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰੇਂਗਾ। ਫਿਰ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਬਾਂਦਰ, ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ—ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ—ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਹੱਥ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਠਹਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੀ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਵੱਜਦੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਗੂੰਜ ਉਠੀ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਬਾਂਦਰ! ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਜੋਗ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈਂ।" ਰਾਵਣ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਲਾਣਤ ਹੈ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਵਣ! ਜੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਾਂ, ਦੁਸ਼ਟ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਮੁੱਠ ਤੈਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦੇਵੇਗੀ!" ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਹੋਰ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੂਨ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਮੁੱਠ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਭੀਚਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੋਲਿਆ। ਜਦ ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਕੰਬਦੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿਚ ਨੀਲ ਵਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਡਰਾਉਣੇ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ ਚੁਭਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਆਗੂ ਨੀਲ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਸਹਿ ਕੇ, ਨੀਲ ਨੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ। ਉਥੇ ਹੀ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਕੇ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੀਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਨੀਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਘਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਜਲਦੀ ਹੋਵੇ। ਨੀਲ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਸ਼ਾਲ ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਆਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਸੁੱਟੇ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਵਜਾ ਦਿੱਤੀ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ, ਨੀਲ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਬਦਲ ਦੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੋਟਾ ਕਰਕੇ ਰਥ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਨੌਕ ਉੱਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ। ਜਦ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਦੀ ਨੌਕ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਤੇ ਨੀਲ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗੂੰਜ ਕੀਤੀ। ਲੱਖਣ, ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੱਕ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ—ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਝੰਡੇ ਦੀ ਨੌਕ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੌਕ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕ੍ਰੌਨ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ—ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਵਾਨਰ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਸਤਰ ਸਧਾਰਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ, ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੀਲ ਦੀ ਚੁਸਤਾਈ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਮਨ ਘਬਰਾਹਟ ਤੇ ਭੁੱਲਭੁੱਲੈਏ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਅਸਤਰ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਤੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਨੌਕ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਨੀਲ ਵਲ ਤਾਕਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਬਾਂਦਰ, ਤੂੰ ਚੁਸਤਾਈ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਰਥ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ; ਤੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈਂ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਅਸਤਰ-ਸੰਯੁਕਤ ਤੀਰ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਅਸਤਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਨੀਲ ਅਚਾਨਕ ਸੜ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਗੁੱਟਿਆਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਾ ਗਈ। ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਲੱਖਣ ਵਲ ਵਧਿਆ। ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਲੱਖਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਲਿਆ। ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਦੇ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਪਛਾਣ, ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਉਸ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਟੰਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਭਾਗ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਤੇਰਾ ਮਨ ਮਾੜਾ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਪਲ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਨ ਡੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਗੱਜਦੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਉਲਟੀ ਹੋਈਆਂ, ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਡੰਕ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ!