ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਵੀਰ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: “ਤੂੰ ਜਾ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੋ-ਜਾਨ ਲਗਾ ਕੇ ਡਟ ਕੇ ਲੜ। ਰਾਵਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹਨ—ਇਹ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਲੱਭ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ; ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁੱਖ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਕਸ ਰਹਿ।” ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ (ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ) ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜੰਗ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਧਨੁੱਖ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਕੇ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਅਜੇਅਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਪਰ ਵਾਨਰਾਂ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੱਥ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੰਜ ਉਂਗਲੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੌਰਿਆ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਰੰਤ ਵਾਰ ਕਰ, ਹਿਚਕਿਚਾ ਨਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਯਸ਼ ਮਿਲੇਗਾ। ਫਿਰ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ, ਵਾਨਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਥੱਪੜ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰੀ। ਉਸ ਥੱਪੜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੰਬਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਥਿਰ ਹੋਕੇ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਇਸ ਵਾਨਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਦੀ ਥੱਪੜ ਨਾਲ ਡੋਲਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਗੂੰਜ ਉਠਾਈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ, ਮਹਾਂਬਲੀ, ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਵਾਨਰ! ਤੇਰੀ ਵੀਰਤਾ ਲਈ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਵਿਤ ਹੈਂ, ਰਾਵਣ! ਜੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਕ ਵਾਰ ਤੈਨੂੰ ਵਾਰਾਂ, ਦੁਸਟ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਣ ਕਰਦਾ?” “ਮੇਰੀ ਮੁੱਠੀ ਤੈਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦੇਵੇਗੀ!” ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਹੋਰ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਮੁੱਠੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ, ਆਪਣੀ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੋਲਿਆ; ਮਹਾਂਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਬਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਚੋਂ ਨੀਲ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਭਿਆਨਕ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੁੱਭਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨੀਲ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਅਗੂ ਸੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਸਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨੀਲ ਨੇ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉਚਾਲ ਕੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਵੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੀਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਸੱਤ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਇਹ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਚੋਟੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੀਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਘਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇ। ਨੀਲ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੀਆਂ ਅੰਬ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਸੁੱਟੇ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਮਾਰ ਕੇ ਕੱਟ ਦਿਤੇ, ਫਿਰ ਡਰਾਉਣੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਈ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਨੀਲ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੋਟਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਨੀਲ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗੂੰਜ ਕੀਤੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਰਾਮ ਤਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵਾਨਰ ਝੰਡੇ ਦੀ ਨੋਕ, ਧਨੁੱਖ ਦੀ ਨੋਕ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਸਤਕ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਾਨਰ ਦੀ ਚੁਸਤਤਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਸਤਰ ਉਚਾਰਿਆ। ਉਥੇ ਵਾਨਰ, ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੀਕ ਪਏ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਨੀਲ ਦੀ ਚੁਸਤਤਾ ਕਰਕੇ ਰਾਵਣ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਘਬਰਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਝੰਡੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਨੀਲ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਵਾਨਰ, ਤੂੰ ਚੁਸਤਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਰਥ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਤੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਅਸਤਰ-ਯੁਕਤ ਤੀਰ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਲੈ।