ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਸੈਨਾ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲਾਲ-ਤਾਂਬੀਆਂ ਸਨ, ਖ਼ਰਾ ਨਾਮੀ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ—ਇਹ ਸੀ ਮਹੋਦਰਾ, ਮਹਾਨ ਵੀਰ। ਇਕ ਹੋਰ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਘੋੜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਲਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੀ—ਇਹ ਸੀ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ, ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਭਾਲੇ ਨਾਲ, ਕਿਮਕਰਾ ਦੀ ਗੱਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਸਾਂਡਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ—ਇਹ ਸੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤ੍ਰਿਸਿਰਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਸੁਗਠਿਤ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ, ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਤੇ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ—ਇਹ ਸੀ ਕੁੰਭ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਤੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਲਪਟਿਆ ਲੋਹੇ ਦਾ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਝੰਡਾ-ਵਾਹਕ—ਇਹ ਸੀ ਨਿਕੁੰਭ, ਅਚੰਭੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦਾ—ਇਹ ਸੀ ਨਰੰਤਕ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਸ਼ੇਰ, ਊਠ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਘੋੜੇ-ਮੁਖੀ—ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਭੀ ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ, ਕੋਮਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦੇ ਕੁੰਡਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਸਰੀਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਵਾਉਂਦਾ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ, ਵੈਰੀ-ਨਾਸ਼ਕ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹਾ! ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਤਿਅੰਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" "ਰਾਵਣ ਦੀ ਚਮਕ ਇੰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵੱਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ।" "ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" "ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਕੁਕਰਮੀ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਚੋਰੀ ਨਾਲ ਉਪਜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤਤਪਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਗੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਮੀਨਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੋ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਉਹ ਇਸ ਖਾਲੀ, ਜਿੱਤਣ ਔਖੀ ਨਗਰੀ ਉੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ, ਜਦ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਵਣ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ ਮੱਛੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਜਦ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ, ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚੰਡ ਗਤੀ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉਖਾੜਿਆ ਤੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ, ਆਪਣੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਟੁੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤਦ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੌਤ ਵਰਗਾ, ਮਹਾਂ ਅਜਗਰ ਵਰਗਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਹ ਤੀਰ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਤੇ ਕਰਕ ਵਾਂਗ ਉਸਨੂੰ ਛੀਦ ਗਿਆ। ਤੀਰ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਮਨ ਉਲਟ ਗਿਆ, ਉਹ ਚੀਖ ਮਾਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ-ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਗਵਾਕਸ਼, ਗਵਯ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਰਿਸ਼ਭ, ਜੋਤਿਮੁਖ ਤੇ ਨਲਾ—ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ—ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਪਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵੱਡੇ-ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ-ਸੇਨਾ-ਪਤੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ। ਉਹ ਵੀਰ, ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਡਿੱਗਦੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ, ਡਰ ਤੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਾਨਰ ਯੋਧੇ, ਰਾਮ, ਰਾਖਿਆਕਰਤਾ, ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬਚਾਅ ਮੰਗਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨ ਆਖੇ। "ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਹਾਂ ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ; ਆਗਿਆ ਦਿਉ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਦਿਆਂ।" ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਤੇ ਸੱਚੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ, "ਜਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ।" "ਰਾਵਣ ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਉਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਲੱਭ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਰੱਖ; ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਾਂਗ, ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜ਼ਖਮੀ ਤੇ ਵਿਖਰ ਗਏ ਸਨ, ਢੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਹਨੁਮਾਨ, ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰੋਕ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਰਥ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਅਭੈ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਪਰ ਵਾਨਰਾਂ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਡਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਤੇ ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।