ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਾਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ, ਮੂੜ੍ਹ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਵਿਹਾਰ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੰਡ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਉਠਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਅਗ્નਿ ਅਸਤਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ, "ਰੁਕੋ, ਰੁਕੋ!" ਉੱਧਰੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਡ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੰਡ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਚਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤੇਰਾ ਘਮੰਡ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਗਾਧੀ ਪੁਤਰ! ਤੇਰੀ ਖ਼ਤਰੀ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ! ਮੇਰੀ ਦਿਵ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ, ਹੇ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਧੂੜ!" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜੋ ਅੱਗ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੰਡ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਾਰੁਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਤੇ ਐਸ਼ੀਕ ਅਸਤਰ ਛੱਡੇ। ਫਿਰ ਮਾਨਵ, ਮੋਹਨ, ਗਾਂਧਰਵ, ਸਵਾਪਨ, ਜੰਭਣ, ਮਦਨ, ਸੰਤਾਪਨ, ਵਿਲਾਪਨ, ਸੋਸ਼ਣ, ਦਾਰਣ, ਅਜੈ ਵਿਜਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਪਾਸ਼, ਕਾਲ ਪਾਸ਼, ਵਾਰੁਣ ਪਾਸ਼, ਪਿਆਰਾ ਪਿਨਾਕ, ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਗਿੱਲਾ ਵਿਜਰ, ਦੰਡ, ਪੈਸ਼ਾਚ, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਧਰਮ ਚੱਕਰ, ਕਾਲ ਚੱਕਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਚੱਕਰ, ਵਾਯੁ ਅਸਤਰ, ਮਥਨ ਅਸਤਰ, ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ੀਰ ਅਸਤਰ, ਦੋ ਭਾਲੇ, ਕਾਂਕਾਲ, ਗਦਾ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ, ਤੀਖਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਕਪਾਲ ਤੇ ਕੰਕਣ ਅਸਤਰ—all ਇਹ ਅਸਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੰਡ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਨਿਕੰਮਾ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਗਾਂਧਰਵ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ—all ਡਰ ਗਏ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਕੰਬ ਗਏ। ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਇਹ ਅਸਤਰ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਰੋਮ-ਕੂਪ ਤੋਂ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸ਼ੋਲੇ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਠਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮ ਦੰਡ, ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ, ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਦਬਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ—ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਹਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਧਿਕਾਰ ਹੈ ਖ਼ਤਰੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ, ਸੱਚੀ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਤਪ ਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੰਡ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਣ ਬਣਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਰਾਸਤਾ ਹੈ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰਸੰਗ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਤਪ ਕਰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਪਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਹਵਿਸਪੰਡ, ਮਧੁਸਪੰਡ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਦ੍ਰਿੜਨੇਤ੍ਰ। ਜਦ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਪ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਕੁਝ ਲਜਜਤ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ—ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਪ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ—ਜੋ ਕਿ ਇක්ෂਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, "ਮੈਂ ਵੀ ਇਕ ਯਜ੍ਯ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ।