ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਭਗਵਾਨਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਜਿਹੜੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸਭ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣ।” ਫਿਰ, ਉਹ ਭਗਵਾਨਾਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।” ਭਗਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੈਥੋਂ ਹੋ ਜਾਵੇ,” ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਨ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਾਲੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਮਾਰੇ ਹੀ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਪੋਵਨ ਨਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਸੜ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ, ਤਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਹਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡਰ ਕੇ ਤਿਤਰ-ਬਿਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੁੰਨ ਤੇ ਨਿਰਜਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੁੱਕਾ ਰੇਤਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, “ਡਰੋ ਨਾ!” ਫਿਰ ਉਹ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਅੱਜ ਮੈਂ ਗਾਧੀਪੁਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕੁਹਾਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਹੇ ਮੂੜ, ਮੰਦਚਾਰੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ!” ਇੱਨਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਡ ਨੂੰ, ਜੋ ਜਮਰਾਜ ਦੇ ਦੰਡ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਉਹ ਦੰਡ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਅੱਗੀ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਖੜਾ ਰਹਿ, ਖੜਾ ਰਹਿ!” ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੰਡ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਕਹਿਆ, “ਹੇ ਖ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਗਾਧੀਪੁਤ੍ਰ! ਖ਼ਤਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਤਜ ਦੀ ਮਹਾਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ! ਮੇਰੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਤਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ, ਹੇ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਧੂੜ!” ਗਾਧੀਪੁਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗੀ ਅਸਤਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਨਾਲ ਠੰਢ ਪੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰੁਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਤੇ ਐਸ਼ੀਕ ਅਸਤਰ ਛੱਡੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਨਵ, ਮੋਹਨ, ਗੰਧਰਵ, ਸਵਾਪਨ, ਜ੍ਰੰਭਣ, ਮਦਨ, ਸੰਤਾਪਨ ਤੇ ਵਿਲਾਪਨ ਅਸਤਰ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਸ਼ਣ, ਦਾਰਣ, ਅਜੇਅਯ ਵਜ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮ-ਪਾਸ਼, ਕਾਲ-ਪਾਸ਼, ਵਾਰੁਣ-ਪਾਸ਼ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਪਿਆਰਾ ਪਿਨਾਕ ਅਸਤਰ, ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਭਿੱਜਾ ਵਜ੍ਰ, ਦੰਡ, ਪੈਸ਼ਾਚ ਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ। ਧਰਮ-ਚੱਕਰ, ਕਾਲ-ਚੱਕਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ-ਚੱਕਰ, ਵਾਯੁ-ਅਸਤਰ, ਮਥਨ-ਅਸਤਰ ਤੇ ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਿਰ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਫਿਰ ਦੋ ਭਾਲੇ, ਕਂਕਾਲ ਅਸਤਰ, ਗਦਾ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਸਤਰ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ ਅਸਤਰ ਛੱਡੇ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਕਪਾਲ ਤੇ ਕਂਕਣ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਸ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ ਨਿਰਜੀਵ ਹੋ ਗਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ—all ਡਰ ਗਏ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਕਾਂਪ ਉਠੇ। ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਹਮ-ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਅਸਤਰ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿਚੋਂ ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਚੁੱਕਿਆ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ, ਜਿਵੇਂ ਜਮਰਾਜ ਦਾ ਦੰਡ ਜਾਂ ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ, ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ।” “ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਤਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਪਾਰ ਹੈ—ਜਗਤ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਹਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਖ਼ਤਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਬਲ ਤੇ ਫਿੱਟਕਾਰ; ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਤਜ ਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਰਾਜਯ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।