ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ, ਬੇਬਲ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਪਰ ਕੱਟੇ ਹੋਣ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੋਗ੍ਯ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੰਦੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਉਹ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ? ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ। ਮੈਂ ਵਰ ਦਿੰਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਜ਼ ਕੀਤਾ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਹਾਦੇਵ, ਤਾ ਮੈਨੂੰ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਉਪਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ਼ ਸਮੇਤ—ਦਿਓ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਭ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ!" "ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ "ਤੱਥਾਸਤੁ" ਆਖਿਆ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਪਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਲਈ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਤਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਪੋਵਨ ਨਾਮਕ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਸੜ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਅਸਤਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ, ਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਹਿਰਨ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ, ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਪਏ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੁੰਨ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਬਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਮੀਂ ਵਾਲਾ ਰੇਤਲਾ ਮੈਦਾਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਆਖਦੇ ਰਹੇ, "ਡਰੋ ਨਾ!" ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕੁਹਾਸਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਸੀਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਚਰਿਤਰ ਵਿਅਕਤੀ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਦੰਡ ਉੱਠਾਇਆ, ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਯਮਰਾਜ ਦੀ ਲਾਠੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਤਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਆਖਣ ਉਪਰੰਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਨੇ ਅਗਨਿ ਦਾ ਅਸਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਠਹਿਰ, ਠਹਿਰ!" ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਦੰਡ ਉੱਠਾਈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲਾਠੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖਾ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਰੂਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਗਾਧੀ ਪੁੱਤਰ।" "ਕਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ? ਮੇਰੀ ਦਿਵਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ, ਹੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਧੂੜ!" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਅਗਨਿ ਅਸਤਰ, ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਦੰਡ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਰੁਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਤੇ ਐਸ਼ੀਕ ਅਸਤਰ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਨਵ ਅਸਤਰ, ਮੋਹਨ, ਗੰਧਰਵ, ਸਵਾਪਨ, ਜ੍ਰੰਭਣ, ਮਾਦਨ, ਸੰਤਾਪਨ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪਨ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਸ਼ਣ, ਦਾਰਣ, ਅਜੇਯ ਵਜ੍ਰ ਅਸਤਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਪਾਸ਼, ਕਾਲ ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ ਪਾਸ਼ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰਾ ਪਿਨਾਕ ਅਸਤਰ, ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਗਿੱਲਾ ਵਜ੍ਰ, ਦੰਡ ਅਸਤਰ, ਪੈਸ਼ਾਚ ਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਚੱਕਰ, ਕਾਲ ਚੱਕਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਚੱਕਰ, ਵਾਯੁ ਅਸਤਰ, ਮਥਨ ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਿਰ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਭਾਲੇ, ਕਨਕਾਲ ਅਸਤਰ, ਗਦਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਸਤਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਕਾਲ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੀਖਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਕਪਾਲ ਅਸਤਰ ਤੇ ਕੰਕਣ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਨੇ ਵਰਤੇ। ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੰਡ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ ਨਿਸ਼ਕਰਿਆ ਹੋ ਗਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਸਤਰ ਉੱਠਿਆ, ਅੱਗੀ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ—all ਡਰ ਗਏ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਕੰਬ ਪਏ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਤਰ ਵੀ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਦੰਡ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਉਹ ਅਸਤਰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿਚੋਂ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤਪਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉੱਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਦੰਡ ਤਪਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਯਮਰਾਜ ਦੀ ਲਾਠੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ—"ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਆਪਣੀ ਤੇਜਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੋ!