ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧੋਈ ਹੋਈ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਵਜ੍ਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਸੋਹਣਾ, ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸਿਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਵੱਖ ਪਿਆ ਸੀ। ਵਜ੍ਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਹੁਤ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਭੱਜ ਪਏ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਲਜਾ ਤੇ ਹਾਰ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ। ਵਜ੍ਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉਜਲਾ ਪੁੱਤ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਪਚਵੰਜਾ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਜ੍ਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੌਜ ਦੇ ਸਪਹੁਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਖਿਆ—"ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਅਕੰਪਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਜਲਦੀ ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲਣ।" ਅਕੰਪਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਿਦਕ਼ੀ ਸਾਥੀ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੂਰਮਿਆਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹਰਾਏਗਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਉਗਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮਿਲਦੇ ਹੀ, ਅਕੰਪਨ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੁੱਖ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੂਪ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਕੰਪਨ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਬੱਦਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ, ਅਕੰਪਨ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ 'ਚ ਅਚਾਨਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਆ ਗਈ; ਅਕੰਪਨ ਦੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਫੜਕਣ ਲੱਗੀ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਉਡ ਗਿਆ, ਆਵਾਜ਼ ਡਿਗਣ ਲੱਗੀ; ਸੁੰਦਰ ਦਿਨ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਉਗਰ ਹਵਾ ਚੱਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੀ ਘੜੀ ਹੋਵੇ। ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਖਾਂ ਮਾਰੀ। ਅਕੰਪਨ ਦੇ ਮੋਢੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਪਸ਼ਕੁਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਜਦ ਅਕੰਪਨ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਧੁਨੀ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਡਰ ਗਈ। ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਕੇ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ; ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ خاطر, ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੌਸਲਾ ਵਿਖਾਇਆ। ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਗੁੰਜਦਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਲਲਕਾਰ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਆਇਆ; ਧੂੜ, ਲਾਲ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ, ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ। ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉੱਠਾਈ ਹੋਈ ਧੂੜ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਈ; ਉਸ ਚਮਕੀਲੇ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿਚ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਕੋਈ ਜੀਵ, ਕੋਈ ਝੰਡਾ, ਢਾਲ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਰਥ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗੁੰਜ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੰਗ ਵਿਚ, ਸਿਰਫ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ; ਰੂਪ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ। ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਉਗਰਤਾ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਅੰਧਕਾਰ 'ਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦুশਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੀਚੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਵੇ; ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੂੜ ਧੋਤੀ ਗਈ। ਧਰਤੀ ਸਰੀਰਾਂ, ਲਾਸ਼ਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ, ਬਰਛੀਆਂ, ਗਦਾ, ਭਾਲਾ, ਪੱਥਰ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਤੇ ਜੈਵਲਿਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਵਾਨਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਵਾਂਗ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਾਨਰ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਰਾਕਸ਼ਸ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਬਰਛੀਆਂ ਤੇ ਜੈਵਲਿਨਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਕੰਪਨ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਫੌਜ ਦਾ ਸਪਹੁਤ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਸੂਰਮੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ। ਪਰ ਵਾਨਰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੋੜਦੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ-ਚੀਰ ਕੇ ਮਾਰਦੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ—ਕੁਮੁਦ, ਨਲ, ਮਾਇੰਦ ਤੇ ਦਿਵਿਦ—ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਨਰ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਾਰੀ ਕਤਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਗਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਛਪੰਜਾ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਕੰਪਨ ਜੰਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ...