ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਫੜਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਗਿਆਤਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਚ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਇਕ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੜਾ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ—all ਕੁਝ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਰਾਖ ਹੋ ਗਏ। ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਜ ਆਈ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ ਜਿਸਦੀ ਲਹਿਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਉਹ ਸੱਪ ਬਣ ਗਏ ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਜਾਵਣ, ਜਾਂ ਐਸਾ ਸੂਰਜ ਜੋ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਕੁਝ ਗਵਾ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵਿਹੁੰਝੇ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ ਜਿਸਦੇ ਪਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਲਹਿ ਗਈ; ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਆਖਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਏ, ਤੇ ਆਪ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਸੱਪ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਨੰਦੀ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੈਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਇਹ ਤਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਦੱਸ। ਮੈਂ ਵਰ ਦੈਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।" ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਸਨ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਹਾਦੇਵ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ, ਉਸਦੇ ਸਭ ਅੰਗ-ਉਪੰਗ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਤੇ ਗੁਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦਿਉ।" "ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—ਸਭ ਦੇ ਜਿਹੜੇ-ਜਿਹੜੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।" "ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ "ਤੈਥੋਂ ਹੋਵੇ" ਆਖ ਕੇ ਵਿਦਾ ਲੈ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲੋਂ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਮਿਲ ਗਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹਦੀ ਤਾਕਤ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਵਧਣ ਲੱਗੀ, ਤੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੈ ਮਾਰ ਹੀ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤਪੋਵਨ—ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਜਿਥੇ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ—ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਅਸਤਰ ਉੱਪਰ ਉੱਠਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀ ਡਰ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਹਰਨ, ਪੰਛੀ—all ਡਰ ਕੇ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੁੰਨ ਤੇ ਨਿਰਵਾਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੰਝ ਰੇਤਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਦੇ ਰਹੇ, "ਡਰੋ ਨਾ," ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਗਾਧੀਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕੁਹਾਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ, ਮੂੜ੍ਹ ਤੇ ਕੁਕਰਮੀ, ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਮਰਾਜ ਦੀ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਲਾਪਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜੋ ਧੁਆਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦੇਵੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣ, ਛਪੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਲੋਂ ਸੰਬੋਧਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਅੱਗ ਅਸਤਰ ਤਾਣ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਖੜਾ ਰਹਿ, ਖੜਾ ਰਹਿ!" ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਲਾਠੀ ਚੁੱਕੀ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਗਾਧੀਪੁੱਤਰ!" "ਤੇਰੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ? ਮੇਰੀ ਦਿਵਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਾਕਤ ਵੇਖ, ਹੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਧੂੜ!" ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉੱਤਮ ਅੱਗ ਅਸਤਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਪੈਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਰੁਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦ੍ਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਤੇ ਐਸ਼ਿਕ ਅਸਤਰ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਨਵ, ਮੋਹਨ, ਗੰਧਰਵ, ਸਵਾਪਨ, ਜੰਭਣ, ਮਦਨ, ਸੰਤਾਪਨ ਤੇ ਵਿਲਾਪਨ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਦਾਰਣ, ਅਜੈ ਬਜ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮ-ਪਾਸ਼, ਕਾਲ-ਪਾਸ਼, ਤੇ ਵਰੁਣ-ਪਾਸ਼ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰਾ ਪਿਨਾਕ ਅਸਤਰ, ਸੁੱਕਾ-ਭਿੱਜਾ ਬਜ੍ਰ, ਦੰਡ ਅਸਤਰ, ਪੈਸ਼ਾਚ ਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਚੱਕਰ, ਕਾਲ ਚੱਕਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਚੱਕਰ, ਵਾਯੁ ਅਸਤਰ, ਮਥਨ ਅਸਤਰ, ਤੇ ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਿਰ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਭਾਲੇ, ਕੰਕਾਲ ਅਸਤਰ, ਗਦਾ, ਮਹਾਨ ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਸਤਰ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ ਅਸਤਰ ਵੀ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਕਪਾਲ ਤੇ ਕੰਕਣ ਅਸਤਰ—all ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਛੱਡਿਆ। ਇਸ ਅਸਤਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉਠਣ ਨਾਲ, ਅੱਗਿ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ—all ਡਰ ਗਏ। ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਕੰਪ ਗਏ, ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਛੱਡਿਆ।