ਜਦੋਂ ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਬੜੀ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਹ ਪੱਥਰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਲਈ। ਉਹ ਪੱਥਰ ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਦੇ ਰਥ ਤੇ ਜਾ ਲੱਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ, ਜੋਤ, ਘੋੜੇ, ਝੰਡਾ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਥ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਰੁੱਖਾਂ, ਡਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਤਣਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਈ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਚੀਰ ਗਏ ਤੇ ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪੈ ਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਇਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉਖਾੜੀ ਤੇ ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹਨੂਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਨੇ ਗੱਦਾਗਰਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੋਹੀਲੇ ਨੋਕੇ ਵਾਲੀ ਗਦਾ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਦਾ ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਉਸ ਵੱਜ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਹ ਚੋਟੀ ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਸੁੱਜ ਗਿਆ। ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਕੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰਦਾਰ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਖੂਨ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਥਕ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਏਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤਿਰਵੰਜਾ (੫੩ਵਾਂ) ਸਰਗ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਧੂਮਰਾਖ੍ਸ਼ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਮਨ ਵਿਚ ਬਦਲੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਕ੍ਰੂਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ ਵਜਰਦੰਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਾ, ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਜਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।" ਵਜਰਦੰਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਆਕਮਾਂਡ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।" ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਊਠਾਂ, ਖਚਚਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਬਾਂਹਬੰਦ ਤੇ ਮੋਤੀ ਵਾਲਾ ਮੋੜਾ ਪਾਇਆ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕਿਆ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਸੇਨਿਕ ਹਥਿਆਰ—ਭਾਲੇ, ਭਾਲ, ਮੋਤੀਦਾਰ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਗਦੇ, ਗੋਪ, ਧਨੁਸ਼, ਜਵਲੀਨ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ—ਲੇ ਕੇ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਫੌਜ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ, ਚੱਕਰ, ਗਦੇ, ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਕੁਹਾਡੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੋਹਣੇ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਯੋਧੇ ਭਾਲਾਂ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ, ਚੰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਵੀਰ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ ਫੌਜ ਜਦੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਘਟਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਦ ਮੁੱਖੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵਾਪਰਿਆ। ਘਣੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਤਿੱਖੇ ਉਲਕਾਪਾਤ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਦੇ ਧਾਰੇ ਨਿਕਲੇ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗਿੱਦੜ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਡਰਾਉਣੇ ਜਾਨਵਰ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੋਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਯੋਧੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਉਹ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਪੈਰ ਫਿਸਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਜਰਦੰਸ਼ਟਰ ਨੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਹੌਸਲਾ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖੇ, ਜਿੱਤੂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੱਜ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਭਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਜੰਗਜੂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਸਨ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕਈ ਵੀਰ, ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਿਲੇ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਦੇ, ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇ। ਉੱਥੇ ਰੁੱਖ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ, ਦਿਲ ਚੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏਆਂ ਦੀਆਂ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਡੋਲ ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਥੇਲੀਆਂ, ਪੈਰਾਂ, ਮੁੱਕਿਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਘੁੱਟਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਹੜੇ ਜੰਗ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਗਏ। ਵਜਰਦੰਸ਼ਟਰ, ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆਪੇ ਹੀ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਫੰਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਾਨਰ ਫੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ।