ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਪਹਲਵਾਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਯਵਨ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਧਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਯਵਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੇਸ਼ਮ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਗਈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯਵਨ, ਕਮਬੋਜ ਅਤੇ ਬਰਬਰ ਲੋਕ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਾਮਧੇਨੂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਦੀ ਡਕਾਰ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਮਬੋਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਥਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ ਬਰਬਰ ਜਨਮ ਲਏ। ਗਰਭਾਂ ਤੋਂ ਯਵਨ ਨਿਕਲੇ, ਅਤੇ ਗੋਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਛ, ਹਾਰਿਤ ਤੇ ਕਿਰਾਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਗਰਜ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਖ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਦੇਖ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਲਾਜ ਆਈ ਅਤੇ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੋਣ; ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਜਾਣ; ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਹੋਣ ਤੇ ਚਮਕ ਖੋ ਬੈਠੇ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਟੁੱਟੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਨਨਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੰਦੀ ਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਕਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਰਾਜਨ? ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ, ਮੈਂ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਹਾਦੇਵ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਿਆਨ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ-ਉਪਾਂਗ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਤੇ ਗੁਪਤ ਵਿਦਿਆ ਦਿਓ। ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣ।” ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੈਥੋਂ ਜੋ ਮੰਗਿਆ, ਸੋ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਹਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਪੂਰਨਮਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਹੁਣ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਹੀ ਸਮਝੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਤਪੋਵਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹਥਿਆਰ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਦੇਖ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਡਰ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਚੌਂਕ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੁੰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਕਮੀਂਡਾ ਹੋਵੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਸਬ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਸ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, “ਡਰੋ ਨਹੀਂ!” ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ, “ਅੱਜ ਮੈਂ ਗਾਧੀਪੁਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕੋਹਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ, ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਤੂੰ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮੂੜ, ਦੁਸ਼ਚਰੀਤ੍ਰ! ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੰਡ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਧੁਆਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਖੜਾ ਹੋ! ਖੜਾ ਹੋ!” ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਚਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਗਾਧੀਪੁਤ੍ਰ! ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖਸ਼ਤਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮਹਾਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ! ਮੇਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਿਕ ਤਾਕਤ ਦੇਵਿਕ ਹੈ, ਵੇਖ ਲੈ, ਹੇ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਧੂੜ!” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਦਾ ਅਸਤਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਨਾਲ ਐਸਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦਾ ਜੋਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।