ਜਦੋਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਕਿ ਬੰਦਰਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਜੋ ਡਰ ਕੇ ਚੌਫੇਰੇ ਭੱਜ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਆਇਆ ਹੈ।" ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਂਬਵਾਨ, ਜੋ ਭਾਲੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਬੰਦਰਾਂ ਨੇ ਜਾਂਬਵਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਣ-ਭਿਣ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝੀਆਂ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਯੋਧਾ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਚਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੂਸ਼ਟ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਪਟ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਿੱਧੇ ਸੁਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਣ-ਭਿਣ ਹੋ ਕੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਏ ਹਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲੱਭੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਵਾਂਗ ਪਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਆਸ ਮੁੱਕ ਗਈ। ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਾਵਣ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਬੰਦਰਾਂ ਦਾ ਉੱਚੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਰਾਵਣ ਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ 'ਚ ਕਦੇ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ।" ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਆਸ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸੱਸਰੇ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਬੰਦਰ ਲੈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਮੁੜ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਲੈ ਆ।" "ਅਤੇ ਮੈਂ, ਰਾਵਣ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਈ ਹੋਈ ਮਹਿਮਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।" ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾਨਵ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਪੁੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਜਖਮੀ, ਬੇਹੋਸ਼ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਚੁਸਤ ਬੰਦਰਾਂ—ਸੰਪਾਤੀ, ਪਨਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਜਲਦੀ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਵਧੀਆ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਲਿਆਉਣ। ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੜੀਆਂ ਪਤਾ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਬਤ 'ਤੇ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ—ਸੰਜੀਵਨੀ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲਯਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਈ।" "ਉਥੇ, ਵਧੀਆ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਮ ਦੇ ਪਰਬਤ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਥਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਉੱਤਮ ਜੜੀਆਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਬਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਸਨ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾਵੇ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਬੱਦਲ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਪਵਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸੱਪ, ਇਹ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਲਚਰ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਬੰਦਰਾਂ ਨੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਂਬਲੀ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੱਪ ਚੌਫੇਰੇ ਭੱਜ ਗਏ; ਪਰ ਉਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਸੱਪੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਸਨ— ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਂ ਪੰਖੀ ਸੁਪਰਨ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸੁਹਜਤਾ ਨਾਲ ਛੂਹੇ। ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਰਜਾ, ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਬੁੱਧੀ, ਸਮਝ ਅਤੇ ਯਾਦਾਸ਼ਤ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਾਨ ਗੁਣ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਣਾ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ: "ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਆਈ ਇਸ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।" "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਲਾਏ ਹੋਏ, ਨਿਰਮਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?" ਤਾਂ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੰਖੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ, ਗਰੁੜ। ਮੈਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।