ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਕ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਅੰਗ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਤ-ਛਿੱਤ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਵਸ ਗਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹੁਣ ਡਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਂਸੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕੋ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਯਕੀਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਲਾ ਵਜੂਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਾਈ, ਇਸ ਮੋਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਣਗੇ।” ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, “ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਂਭੋ, ਮੈਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪਨਾਹ-ਹੀਣ ਹਾਂ। ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਦਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭੀਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੂੰਝਿਆ। ਫਿਰ, ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੂੰਝਿਆ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਟਲ ਬਚਨ ਕਹੇ, “ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਹਤਾਸ ਹੋਣ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋਹ ਵੀ ਮੌਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਤਾਸੀ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਲਈ ਭਲਾ ਸੋਚੋ। ਜਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦੇ; ਜਦੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਗੇ, ਸਾਡਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਸ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਰਾਮ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਰਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਲਕਸ਼ਮੀ, ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਲਵਾਂ।” ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਂਦਰ ਡਰ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਕੰਪ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਦੌੜਦੇ ਵੇਖਣਗੇ, ਤਾਂ ਬਾਂਦਰ ਆਪਣੇ ਡਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਮਾਲਾ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।” ਇੰਝ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਿਵੇਂ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬਾਂਧੀ ਨਾਲ ਅਚਲ ਅਤੇ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਏ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤਣਾਵ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ, ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਏਣ ਦੇ ਸਤਾਈਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਅੰਗਦ, ਨੀਲ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਕੁਮੁਦ, ਨਲ, ਗਜ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਵਯ, ਸ਼ਰਭਾ, ਗੰਧਮਾਦਨ—ਇਹ ਸਭ ਬਾਂਦਰ, ਜਾਮਬਵਾਨ, ਸ਼ਭ, ਸਕੰਧ, ਰੰਭਾ, ਸ਼ਤਬਲੀ, ਪ੍ਰਿਥੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਆਗੂ, ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਰੁੱਖ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਬਾਂਦਰ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਅੱਗੇ, ਉਪਰ, ਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ—ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਹ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਲਚਲ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਰਾਵਣ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਰਖਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਵਣ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ; ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਹਾਨ ਵਿੱਚ ਬਠਾ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਿਖਾਓ।” “ਉਹ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਨਿਰਭੈ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੀ; ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।” “ਸੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਡਰ-ਚਿੰਤਾ-ਹਿਜਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇਗੀ।” ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੁਣ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਦ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਗੀ—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੇ ‘ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਹਾਨ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈਆਂ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆਈਆਂ। ਉਹ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਹਾਨ ਵਿੱਚ ਬਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿੱਚ ਬਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਲੈ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਧੁਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਐਲਾਨ ਕਰਵਾਇਆ: “ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।” ਫਿਰ, ਸੀਤਾ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਨ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ...