ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦੀ ਘੂਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਛਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਗੋਲਾਂਗੂਲ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਜਫ਼ਾ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਗਦ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਅੰਗਦ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਦੀ ਭੀ ਸਲਾਹਣਾ ਹੋਈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇੰਦਰਜਿਤ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੀ ਉਲਾਸ ਨਾਲ "ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਛਸ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੰਗ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਤੀਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਲੱਗੇ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਛਸ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅੰਗ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੀ ਝਲ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਝੂਠ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਾਤ ਦਾ ਯੋਧਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਫਾਂਸ ਨਾਲ ਜਕੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅਚਾਨਕ ਸੱਪ-ਸਰਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵਧੀਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਨਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਛਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਕੜ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਂਤਾਲੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪੈਂਤਾਲੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਦਸ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੀਲ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸਰਭ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਹਨੁਮਾਨ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਾਨੁਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਮੋਹਰੇ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਭ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਭੀ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਵਾਨਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਲਏ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨੁਰਧਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਨਰ, ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਸੂਰਜ ਨਾ ਦਿੱਸੇ। ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੰਗ ਦਾ ਜੇਤੂ, ਭਾਰੀ ਤੀਰ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਂਵੀਰ—ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ—ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੰਦਰਜਿਤ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਯੋਧਾ ਵਿਖਣਦੇ ਕਿੰਸੁਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਲਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਤੇ ਕਾਜਲ ਦੀ ਡਲੀ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇੰਦਰ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਸਕਦਾ—ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿੱਥੇ!" ਉਹ ਹੋਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਰਾਘਵੋ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਗਿੱਧ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ-ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਫਾਂਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਕੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਭੇਦਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਕਾਜਲ ਦੀ ਡਲੀ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਦਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਂਯੋਧਾ, ਜੋ ਨਾਬੀ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਸੱਪ-ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਕੜੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਰ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਥੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ—ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵੀ ਥੱਲੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੀਰੋਆਂ ਦੇ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਯੋਧਾ ਭਾਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੇ ਇਕ ਉਂਗਲ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਅਣਭੇਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ—ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੈਰ ਤੱਕ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਕਠੋਰ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਛਸ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚਸ਼ਮੇ ਪਾਣੀ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਮਾਰੇ—ਉਹੀ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਨੁਕੀਲੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ, ਚੌੜੇ, ਅਰਧ-ਚੌੜੇ, ਅਰਧ-ਚੰਦ, ਹੱਥ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਬੱਚੜੇ ਦੇ ਦੰਦ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰੇਜ਼ਰ-ਧਾਰੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਦਿਆ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਹੀਰੋਆਂ ਦੇ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਅਣਤਾਣਿਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਠੀ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੁੜਿਆ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਲੱਖਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਜੀਉਣ ਦੀ ਆਸ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।