ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਆਤਿਥਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਚ ਸਵਰ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਿਥਿ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।" "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਬਲਾ ਹੈ, ਇਕ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦੇ ਦਿਓ। ਇਹ ਗਾਂ ਤਾਂ ਰਤਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਨਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤਿ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਬਲਾ ਦੇ ਦਿਓ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹੱਕ ਨਾਲ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਅਗੂਆ ਸਨ, ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਬਲਾ ਨਾ ਤਾਂ ਇਕ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਸ਼ਬਲਾ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।" "ਸ਼ਬਲਾ ਸਦਾ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸਤਪੁਰਖ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ-ਜੀਕਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਯਜ੍ਯ, ਹੋਮ, ਸਵਾਹਾ, ਵਸ਼ਟ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆ-ਵਿਗਿਆਨ ਆਧਾਰਤ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਸੰਤੋਖਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।" "ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਬਲਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਐਸੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ, ਜੋ ਚਾਰੇ ਉੱਜਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਣ, ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਠ ਸੌ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਦੱਸ ਘੋੜੇ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਕਰੋੜ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਮਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਚਿੱਟੀ-ਚਿੱਟੀ, ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਲਾ ਦੇ ਦਿਓ। ਜਿੰਨਾ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਕਰੇਂ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਬਸ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਬਲਾ ਦੇ ਦਿਓ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲਾਲਚ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਸਵਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਬਲਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਹੀ ਮੇਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਯਜ੍ਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਬਲਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਕਿਉਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰੀਏ? ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਾਮਧੇਨੁ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਸ਼ਬਲਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲਿਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਲੋਕ ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼ਬਲਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?" "ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਭਗਤ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦੀ ਹੋਈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਦੌੜ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਡਿੱਗੀ। ਸ਼ਬਲਾ ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਧੀਮੇ ਸਵਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਪਈ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। "ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੱਜ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਖਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ—ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ—ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਬਲਾ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਖਸ਼ਤਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧੀਕ ਹੈ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਚਾਹੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੀ ਹੰਕਾਰ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਸੰਘਾਰਣ ਵਾਲੀ!" ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਬਲਾ (ਸੁਰਭੀ) ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪਹਲਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਪਹਲਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਪਹਲਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ...