ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸ਼ਰਭੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਸੂਤਿਕਸ਼ਣਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਨਸੂਯਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਗਸਤਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁਰਪਨਖਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਖਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸਿਰਾਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੀ, ਮਾਰਿਚਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਅਪਹਰਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਘਵ ਦੀ ਲੰਬੀ ਰੋਣਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਿਦੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਕਬੰਧ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਸ਼ਬਰੀ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਫਲ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਅਤੇ ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਰੋਣਕ ਕੀਤੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਰਿਸ਼ਯਮੁਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਬਣਿਆ, ਪਰ ਵਾਲ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਿਚਕਾਰ ਝਗੜਾ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਵਾਲ਼ੀ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਰਾ ਦੀ ਰੋਣਕ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਰਾਘਵ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਵੱਧ ਗਿਆ, ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੀ ਦਿੱਤੀ, ਭਾਲੂ ਦੇ ਗੁਫਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣਯ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਸੰਪਾਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਪਹਾੜ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਧਮਕੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਛਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਾਸਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਸਿੰਹਿਕਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਲਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਇਕੱਲੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੀਣ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਝੋਪੜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਰਾਵਣ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਜਾਤਾ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਦਰਖਤ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਭੱਜਣਾ ਅਤੇ ਕਿੰਕਰਾਂ ਦਾ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਲੰਕਾ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਈ, ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਲਿਆ। ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਰਤਨ ਸੌਂਪਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਨਲਾ ਦਾ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਕੀਤਾ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਦੇ ਉਪਾਅ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਦਾ ਨਸ਼ਟ, ਮੈਘਨਾਦ ਦੀ ਹਾਰ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਪੁਜਾ ਹੋਈ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਭਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਝੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਲਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮਾਯਣਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਦਇਆ, ਹਾਸੇ, ਗੁੱਸਾ, ਡਰ, ਸ਼ਹਿਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਈ। ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ, ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸਨ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਭ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਠਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਗਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ ਦੋ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਗਾਏ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਇਕੀਆਂ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸੂ ਭਰ ਦਿੱਤੇ। ਸਾਰੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਕਹਿੰਦੇ, "ਵਾਹ! ਇਹ ਗੀਤ ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਣਾ ਹੈ!" ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੋ ਭਰਿਆਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਚੰਗਾ ਗਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਮੁਚ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।