ਕਾਲੇ ਕਾਂ, ਬਾਜ ਤੇ ਗਿਧ, ਨੀਵੇਂ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਕਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪਹਾੜ, ਭਾਲੇ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਫੜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਥੜਾ ਦੇਣਗੇ। ਇਸ ਭਾਰੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਹੀ ਚਾਰ ਪਾਸੋਂ ਵਾਨਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜੈ ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰੀਏ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇ। ਥੱਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਹ ਅਤਿ ਭਾਰੀ ਤੇ ਅਜੇਯ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੇ ਵੱਡੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਈਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਿਆਂ, ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜਾਮਵੰਤ, ਨਲ, ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਚਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ, ਵੱਡੀ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਹੜੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਈ। ਇਹ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਚੁੱਕ ਲੈਣ। ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਣਾ, ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਵਨ-ਉਦਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਟੱਕੀਆਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ। ਇਹ ਲੰਕਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਫਤਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਆਏ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਰੱਖਿਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ। ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਆਪ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਸ ਦਰਵਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦਰਵਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਰੁਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਰਾਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਦਰਵਾਜਾ ਨਰਕ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ; ਉੱਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੌਜਾਂ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਕਵਚਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਜਥੇ ਵੇਖੇ। ਉਧਰ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੀਲ ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜੇ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉੱਥੇ ਮੈੰਦਾ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਦ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ। ਹਨੂਮਾਨ, ਰਿਸ਼ਭ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਜ ਤੇ ਗਵਯਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜਾ ਰੱਖਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਪ੍ਰਮਾਥੀ, ਪ੍ਰਘਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੱਧ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਗਰੁੜ ਜਾਂ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸਨ, ਛੱਤੀ ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਡੇਰੇ ਲਾ ਲਏ। ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਹਰ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਤੇ ਜਾਮਵੰਤ ਆਪਣੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਬੱਘੇ ਬਰਾਬਰ, ਪੀੜਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਫੜ ਕੇ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਪੁੱਛਾਂ ਵਿਲੱਖਣ, ਦੰਦ ਤੇ ਨਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਰੂਪ ਅਜੀਬ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ। ਕੁਝ ਵਾਨਰਾਂ ਕੋਲ ਦਸ ਹਾਥੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਕੁਝ ਕੋਲ ਦਸ ਗੁਣਾ, ਕੁਝ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ। ਕੁਝ ਵੱਡੀ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੇ, ਕੁਝ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠ ਵਜੂਦ ਵੱਡੀ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸੀ; ਇਹ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਦੀ ਭੀੜ ਟिड੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਵੇਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਲ-ਪੁੱਤਲ ਕਰ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਾਨਰ ਯੋਧੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਲੰਕਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਘਿਰੀ ਕਿ ਹਵਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਘੇਰ ਲਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਉੱਠ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਸ ਭਾਰੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਕਿਲੇ, ਦਰਵਾਜੇ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਬਾਗਾਂ—all ਕੁੰਬ ਗਏ। ਇਹ ਫੌਜ, ਜਿਨੂੰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਘੁਨਾਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ। ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਰੀਤ ਤੇ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।