ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਗਰਜ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਖਸ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ; ਅੱਜ, ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਮਾਰੀ, ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾਰ ਮੋਹਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਖਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਹੈ! ਜਲਦ ਹੀ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਤੇਰੀ ਗਰਦਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਠਿਆ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ; ਪਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਕਾਂਦੇ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਾਂਗ, ਮੁੜ ਉਠਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਰੋਕ ਕੇ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੂਈ ਤੇ ਕਿੰਮਸ਼ੁਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਦੋ ਮਹਾ-ਬਲੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੁੱਕਿਆਂ, ਹਥੇਲੀਆਂ, ਕੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ, ਅਸਹਿ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੇਟਵੇ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉਠਾ ਕੇ, ਸੁੱਟ ਕੇ, ਮੋੜ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਉੱਤੇ ਦਬਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜਕੜ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਸਾਲਾ ਪੋਸਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕਲਾ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਤੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਦੰਦ ਨਿਕਾਲ ਕੇ, ਦੋ ਮਹਾ-ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਦਬਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਇਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਸੁੱਟ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਕਈ ਰਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ, ਦੋ ਮਹਾ-ਵੀਰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਤਦੇ, ਪਰ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਰ ਰੋਕਦੇ, ਲੰਮੇ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ। ਦੋਹਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਖਾਣ ਲਈ ਲੜਦੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗ-ਭੰਗ ਕਰਦੇ, ਗਾਂ ਦੀ ਮੂਤਰ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਂਗ ਹਲਚਲ ਕਰਦੇ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਵਧਦੇ-ਹਟਦੇ। ਕਦੇ ਪਾਸੇ, ਕਦੇ ਵਕਰਾ, ਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੇ, ਵਾਰ ਰੋਕਦੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੌੜਦੇ। ਕਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਮਾਰਦੇ, ਅੱਡੀ ਲਾ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਦੇ, ਹਟਦੇ, ਭੱਜਦੇ, ਉੱਡਦੇ। ਦੋਹਾਂ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਤੇ ਰਾਵਣ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਖਸ, ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਵਰਤਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁਕਾ ਸੀ ਤੇ ਥਕਾਵਟ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਪਰ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾ-ਪੁਰਖ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਵਿਚ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਉਹ ਕਰਤਬ ਕਰ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਫੌਜ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ; ਰਾਮ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੀ ਜੰਗ ਦੀ ਉਲਾਸ ਵਧਾਈ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ-ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖੇ, ਲੱਖਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਦਿਲੇਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਰਾਜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ, ਇਸ ਫੌਜ, ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੋਈ, ਦਿਲੇਰਤਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀਰੋ। ਹੁਣ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੁੜ ਕਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੀਂ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੀਤਾ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ? ਭਾਵੇਂ ਭਰਤ, ਮਹਾ-ਬਾਹੂ, ਲੱਖਮਣ, ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਆਪ—ਜੇ ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਉਂਦਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਸੰਕਲਪ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਹਿੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਫੌਜ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਓਂਗਾ—ਫਿਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇ, ਐ ਮਹਾ-ਬਲੀ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਰਾਮ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਰਾਘਵ, ਜਦ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਅਪਹਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੇਖਿਆ, ਤਾ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਹੀਰੋ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ, ਲੱਖਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਠੰਡੀ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰੀਏ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵਰਤਣੀ ਬਣਾਈਏ, ਲੱਖਮਣ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਸੰਸਾਰ-ਨਾਸ਼ਕ ਡਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਭਾਲੂਆਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਤੇਜ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਹਿੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੱਦਲ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਿਆਨਕ ਹੈ; ਉਹ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਨਾਲ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਖੂਨ ਦੀ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ। ਸੰਧਿਆ ਬਹੁਤ ਲਾਲ ਹੈ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਇਹ ਤਪਤਾ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਕਰੂਣ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਡਰਾਉਣੀ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਵੱਡਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਮੰਗਲ ਹਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਦਨੀ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਕਿਰਨ ਕਾਲੀ ਤੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਸਮੇਂ। ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਕਰੂਣ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਚਕਰ, ਡੂੰਘਾ ਲਾਲ ਰੰਗ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਲੱਖਮਣ, ਤੇ ਇੱਕ ਨੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਤਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ, ਲੱਖਮਣ, ਇਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਲੱਖਮਣ, ਤੇ ਫੌਜ, ਮਹਾ-ਜੰਗ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਆਗਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।