ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਢਿੱਡੀ ਨਿਸ਼ਚਯ ਪੈਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਾਪਸ ਅਯੋਧਿਆ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਡੰਗਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਧੁਨੀ ਉਠੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਗੂੰਜ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਹਤਾਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪੈਂਤੀਵੀਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਨਨ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਡੰਗਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਹ ਹਲਚਲ ਸੁਣ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹਥੇ ਬੈਠੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਆਪਣੀ ਵੀਰਤਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਦੀ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਜੰਗ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।" ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਨਾ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲੇ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਜੋਗ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ, ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਧੀ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਾ ਅੰਕਣ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਦਾ ਪੱਖਦਾਰ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ।" ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਪੱਖ ਬਣਾਏ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ—ਇੱਕ ਧਰਮ ਤੇ, ਇੱਕ ਅਧਰਮ ਤੇ ਆਧਾਰਤ। "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਮਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪੱਖ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਧਰਮ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਤਿਸ਼ਯ ਯੁੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।" "ਤੇਰਾ ਅਧਰਮ, ਤੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵਧ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਉਹ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਨੇ ਦੇਵ ਪੱਖ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲਗ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।" "ਇਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁੱਖ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਪਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ।" "ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਾਵਨਾਂ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਸੀਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ, ਵਾਨਰ, ਰੀਛ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਲੰਗੂਰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਡੰਘੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ।" ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਨੇਕ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਭਿਆਨਕ ਬੱਦਲ, ਜੰਗਲੀ ਖੋਤੇ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਗਰਮ ਲਹੂ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਰੰਗ ਉੱਡ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਗਿੱਦੜ ਤੇ ਗਿੱਧ, ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਕਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਪੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਕ ਕੇ ਹੱਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਬੋਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਭੋਗ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਗਊਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਗਲੀ ਖੋਤੇ ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੇਵਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਚੂਹੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਬਿੱਲੀਆਂ ਚੀਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਸੂਰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ; ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ, ਪੀਲੇ ਕਬੂਤਰ ਲਾਲ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਘੁੰਮੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੈਨਾ ਪੰਛੀਆਂ 'ਚੀਚੀਕੂ' ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਝਗੜਾ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚੀਕਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣਾ, ਗੰਜਾ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਪੀਲਾ ਆਦਮੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਂ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।" ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਅਦਭੁਤ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਉਸ ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰ। ਸੋਚ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ।