ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਾਮਾਯਣਮ੍

ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਾਇਕ, ਬੜੀ ਆਦਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਸੀਟ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਜਦ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਆਦਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ, ਉਹ ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਤੋਂ ਆਸਰਮ ਦੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ, ਯਜ੍ਨ ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਕ ਸਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਰਾਜਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ, ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਦੋਸਤ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹਨ?" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਹੌਲੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਦੀ ਆਤਿਥਿਆ ਕਰਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਆਦਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਆਦਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬੜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਸਵਾਗਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਦਰ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਫਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਇਸ ਆਸਰਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਦਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਾਂਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰੋ।" ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇਉਂ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉਸਨੂੰ ਨਿਯੌਤਾ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਲਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਆ, ਆ, ਸ਼ਬਲਾ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਮੈਂ ਇਹ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ। ਹਰੇਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਆਦਰਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰ। ਤੂੰ ਕਾਮਧੇਨੂ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਭੋਜਨ—ਠੋਸ, ਤਰਲ, ਚਟਣ ਵਾਲਾ, ਚੂਸਣ ਵਾਲਾ—ਸਾਰੇ ਰਸ, ਅਨਾਜ, ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰ।" ਸ਼ਬਲਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਸੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਨੀ ਚਮਤਕਾਰਕ ਸੀ ਕਿ ਉਥੇ ਗੰਨੇ, ਸ਼ਹਦ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਵਧੀਆ ਮਦਿਰਾ, ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਭੋਜਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਗਰਮ, ਸੁਆਦਲੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੁਆਦਲੇ ਪਕਵਾਨ, ਰਸਦਾਰ ਦਾਲਾਂ, ਦਹੀਂ ਦੀਆਂ ਭਰਮਾਰ ਥਾਲੀਆਂ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁੜ ਵਾਲੀਆਂ ਡਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ। ਹਰ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਿਥਿਆ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ—ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਬਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਖ ਗਾਂ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਇਹ ਗਾਂ ਇਕ ਰਤਨ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਨਹਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤਿ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਬਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦੇ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਸ਼ਬਲਾ ਨਾਂ ਲੱਖ ਗਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਢੇਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ।" "ਸ਼ਬਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਧਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਨਾਮੀ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੋਮ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਯਜ੍ਨ, ਹੋਮ, ਆਹੁਤੀ, 'ਸਵਾਹਾ' ਤੇ 'ਵਸ਼ਟ' ਉਚਾਰਣ, ਤੇ ਹਰ ਵਿਦਿਆ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।