ਸਰਮਾ, ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਐਸੇ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਢਲ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਸੀਤਾ ਨੇ, ਸਰਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਥੇ ਬੈਠ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੱਚ ਸੱਚ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ। ਇਸ ਕਠੋਰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਕੀ ਮਨੋਰਥ ਹੈ?” ਸੀਤਾ ਦੇ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ‘ਤੇ, ਸਰਮਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਛੁਟਕਾਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ—ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਕੌਣ ਮਨੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?” “ਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਆਰਥ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਥਲੀ, ਇਸ ਕਠੋਰ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੁਡਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਪਰ, ਰਾਮ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਨੀਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ।” ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਡੋਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਗਈ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਉਹ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਭਲਾ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਜਤੀਹਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਡੋਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਉਸ ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਰਾਮ, ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਉਹ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਭ ਸਭਾ ਹਾਲ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਆਖੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜੰਗੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵਿਰਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।” ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਨਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬੋਲੇ, “ਰਾਜਨ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਜੋੜ ਬਣਾਕੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁਝ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਾਸਾ ਵਧਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਘਟਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਨਾਲ ਸੰਧਿ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਹੀਂ ਅੰਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਸੰਧਿ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ, ਜਿਹੜੇ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਧਿ ਕਰਨੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਧੰਨ ਰਚਨਹਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੇਵਲ ਦੋ ਪਾਸੇ ਬਣਾਏ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਧਰਮ ਅਮਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਸਾ ਹੈ; ਅਧਰਮ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਪਾਸਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਤਿਸ਼ਯ ਯੁੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਾਨੂੰ ਵੱਧ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਅਧਰਮ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਕੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁੱਖ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਉਠਾ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉਠਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਪਰ ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖ, ਵਾਨਰ, ਭਾਲੂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਲੰਗੂਰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਕੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਨੇਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਭਿਆਨਕ ਬੱਦਲ, ਜੰਗਲੀ ਖਚਰ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੀ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਗਰਮ ਖੂਨ ਵਰ੍ਹਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਰੰਗ ਉਡ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਉਡੀਕ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਹਠ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਮਨ ਦੀਆਂ ਚਿੰਘਾੜਾਂ ਵਿਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲਣ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੀ।