ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਝੂਠੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਅੱਗੇ ਰਾਮ ਦਾ ਕਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਦੁਖ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, "ਮੇਰੀ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੈ ਇਸ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਗੋ ਦੀ ਖੁਰ ਵਿਚ ਪਏ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਾਕ ਕਟਾ ਦਿੱਤੀ। ਨਿੱਘਾ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨਾ ਪਿਆ।" ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, "ਕਦੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਜਾਂ ਪੁੰਨ ਦਾ ਅੜੰਧਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਤਿਥੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਮਾਰ ਦੇ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦੇ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਚਿਰਕਾਲੀ ਭਲਾਈ ਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਤੜਫ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖੀ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਵਿਜਈ ਹੋਵੋ, ਹੇ ਸ੍ਰੀਮਾਨ!" ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਹਸਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਧੀਰਜ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਵਣ ਉੱਥੋਂ ਚਲਿਆ, ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਬਲ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਗੇ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਫੌਜੀ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਮੌਤ ਵਰਗੀਆਂ ਕਠੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਜਲਦੀ, ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਜੰਗੀ ਨਗਾਡਾ ਵੱਜਾ ਕੇ ਫੌਜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰੋ, ਕਾਰਨ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ "ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਜ" ਕਹਿ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੀਹਵੇਂ ਤੀਜੇ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਛਲ ਨਾਲ ਭੁਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਰਮਾ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ। ਸਰਮਾ, ਜਿਸਦੀ ਬੋਲੀ ਮਿੱਠੀ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਭਟਕੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਸਰਮਾ, ਦਇਆਲੂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ 'ਚ ਪੱਕੀ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਈ, ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਬੈਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਧੀ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਸਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, "ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ, ਵੈਦੇਹੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਨਾਹ ਹਿਲਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ—" "ਮੈਂ, ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਤਾਵਲਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ, ਮੈਥਿਲੀ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਖੁਦ ਵੇਖ ਆਈ ਹਾਂ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਾਨਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਚੌੜੇ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਬਲਵਾਨ, ਯੋਧਾ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।" "ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।" "ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੈਣਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਅਣਮਾਪ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਘਵ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।" "ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ। ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀ ਸੌਭਾਗ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਰਾਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ—ਸੁਣ।" "ਰਾਮ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਨੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਖੜੇ ਹਨ।" "ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਤੇਜ਼ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਘਵ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਆਇਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਾਵਣ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਰਮਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਫੌਜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗੀ ਨਗਾਡਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੀ ਸਰਮਾ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਇਹ ਜੰਗ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਨਗਾਡਾ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਡੂੰਘੀ ਧੁਨ ਸੁਣ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ।" "ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਰਥ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧੇ, ਬਰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਣਿਕ ਬਕਤਰਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ; ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਦਭੁਤ ਦਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਖੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਿਲਾਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਰਮਾ ਦੀ ਸੰਤਵਨਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਤਕ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਸੀ।