ਜਦੋ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਰਾਮ ਦਾ ਮਸਤਕ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, “ਹੇ ਨਿਦੋਸ਼, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸੱਸ ਸਸੁਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਿਕ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਆਈ ਸੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਉਹ ਵਚਨ ਯਾਦ ਕਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂਗਾ।' ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ। ਤੇਰਾ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੀਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਵਰਗੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕੌਣ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇਵੇਗਾ? ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਇਕ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖੇਗੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇਗੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਣ ਲਵੇਗੀ ਕਿ ਤੂੰ ਸੁੱਤਿਆਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਮੇਰੀ ਹੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਜੋ ਅਯੋਗ ਹਾਂ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਮੈਂ, ਜੋ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹੀ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਨਾਕ ਕੱਟਾ ਦਿੱਤੀ; ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਹੀ ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ। ਜ਼ਰੂਰ, ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਦਾਨ ਜਾਂ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਵਣ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰ ਦੇ; ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਤੀ ਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਰਾਹ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਇੰਝ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਿਹਾ, “ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ,” ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। “ਪ੍ਰਹਸਤ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਮੰਗਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋ ਰਾਵਣ ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਸਿਰ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਨੇੜਲੇ ਫੌਜੀ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਮਦਰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਰੰਤ, ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਡੰਕ ਵਜਾ ਕੇ ਫੌਜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰੋ; ਕਾਰਨ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ “ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ” ਆਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ, ਵੈਭਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੈਤੀਸਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਭਟਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸ੍ਰਮਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਭਗਤਿ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਮਿਤਰ ਵਾਂਗ ਆਈ। ਸ੍ਰਮਾ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਵਾਲੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਧੋਖੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ, ਦਇਆਵਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਸ੍ਰਮਾ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ; ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਸੀ। ਉਸ ਮਿੱਤਰ ਸ੍ਰਮਾ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਕੇ, ਪਿੱਠ ਕਰ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਐਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਘੋੜੀ ਧੂੜ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭਗਤਿ ਵਾਲੀ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਹੌਸਲਾ ਕਰ, ਵੈਦੇਹੀ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਾਹ ਹਾਰ। ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ ਹੈ—” “ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਡਰਪੋਕੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਵਣ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਬਾਹਰ ਗਈ ਸੀ।” “ਰਾਮ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਉਹ ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ; ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਦ ਬਹਾਦਰ, ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਦਲਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਣਮਾਪ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਰਤੂਤ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੋਈ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਰਚੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਦੁੱਖ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਆਈ ਮਿੱਤਰ ਸ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸਾਂਝ, ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਕਰਮਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ।