ਸੂਵੇਲਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅਟੱਲ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਡੇਰੇ ਲਗਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਦਸ ਕਰੋੜ ਬਹਾਦਰ ਵਾਨਰ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਦੈਵੀ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਵਾਨ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੇਰ-ਵਾਂਗਾਂ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਸ਼ਣ, ਖਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਵਰਗੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਵਰਗਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਰਾਧ ਅਤੇ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਨ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਾਥੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਬਲਦ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ—ਇੰਨਾ ਤੱਕ ਕਿ ਇੰਦਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਹਾਦਰ ਨਲ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ, ਤੇ ਵਾਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਧਰ ਵੀ ਸਨ। ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਹੁਣ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰਾਘਵ ਜੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਸੂਵੇਲਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਲਈ, ਸਭ ਦੀ ਆਸ ਰਾਮ ਜੀ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਸੁਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਅਟੱਲ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸੂਵੇਲਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਤੁਰੰਤ ਆਉਣ, ਹੁਣ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਜਲਦੀ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ। ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੋਂ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹ੍ਵ ਨਾਮਕ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆਵੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਲਿਆ। ਉਹ ਮਾਇਆ ਤੇ ਜਾਦੂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਮਿਤ ਕਰੀਏ।" ਰਾਵਣ ਨੇ ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹ੍ਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਰਾਘਵ ਦਾ ਮਾਇਆਵਾਂ ਮੱਥਾ ਲੈ ਲੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਵੀ ਲੈ ਆ।" ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹ੍ਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਹੁਕਮ," ਤੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਇਆ ਰਾਵਣ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਵਣ ਉਸ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਨੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਆ ਤੇ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਬੈਠੀ ਹੈਂ?" "ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਖਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਰੀ ਜੜ੍ਹ ਕੱਟੀ ਗਈ, ਤੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ, ਇਹ ਮੂਰਖਤਾ ਛੱਡ ਦੇ—ਮਰੇ ਹੋਏ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ?" "ਸਭ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਜਾ, ਹੇ ਨਿਮਾਣੀ! ਤੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਮੂਰਖ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਤੁਰ ਸਮਝਦੀ ਹੈਂ। ਸੁਣ, ਸੀਤੇ! ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਰਾਘਵ, ਵੱਡੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਉਥੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।" "ਜਦ ਫੌਜ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਈ ਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸਨ।" "ਫਿਰ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਨ।" "ਤਲਵਾਰਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗੱਦਾਂ, ਚੱਕਰ, ਭਾਲੇ, ਦੰਡ, ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਚਮਕਦੇ ਸੂਏ ਤੇ ਕਟਾਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।" "ਦੰਡ, ਸੂਲੇ, ਭਾਲੇ, ਚੱਕਰ, ਮੋਸਲੇ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਾਨਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂਫਾਨ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਪਏ।" "ਜਦ ਰਾਮ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।" "ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਉੱਛਲ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੌ ਤੋੜੀ ਗਈ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਜਾਂਬਵਾਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਗੋਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਠ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਰੱਖਤ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਂਡ ਤੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ, ਉਹ ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਲਥਪਥ, ਹੱਥੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।" "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਮਰ ਤੋਂ ਵੱਧੇ ਹੋਏ, ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਏ, ਹੱਥੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।" "ਦਰੀਮੁਖ, ਕਈ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸੀ। ਕੁਮੁਦ, ਵੱਡੀ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਚੁੱਪ ਸੀ।" "ਕਈ ਵਾਨਰ ਹਾਥੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਕੁਚਲੇ ਗਏ, ਹੋਰ ਰਥਾਂ ਹੇਠਾਂ। ਉਹ ਉਥੇ ਇਉਂ ਪਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਬੱਦਲ Bikhar ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਕਈ ਹੋਰ ਡਰ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਪਏ ਜਾਂ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਹੱਥੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਭਰਮਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਯੋਗ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲੀ।