ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੇਣੂਕਾ ਭਾਰਗਵ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਚੰਡ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜੇਤ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਬਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਕਲਪਨੀਆ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਮ! ਕਿਉਂਕਿ ਕੂਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧਰਮ ਨਿਪੁੰਨ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਬਲੀ ਤੇ ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ। ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਧੀ, ਤੇ ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਸੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿਧਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਤੇ ਕਿਨਨਰ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਸੀ। ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਲਗਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ, ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ, ਕੁਝ ਹਵਾ ਤੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ। ਕੁਝ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾਂਦੇ, ਆਪਣੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਹੜੇ ਜਪ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਭਾ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਜਿੱਤੂ ਤੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਵਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਾਵੰਜੀ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਵੱਡੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਸਵਾਗਤ ਹੈ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਤਪਸਵੀਆਂ, ਅੱਗ, ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬੜੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਸ ਪੇੜਾਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਕਹੀਆਂ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਦਿਖ-ਭਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਸੂਦਨ? ਹੇ ਪੁਰਸ਼-ਸ਼ਰੋਮਣੀ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ, ਖਜਾਨਾ, ਦੋਸਤ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਹੈ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਧਰਮਿਕ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁਸਕੁਰਾਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਦੀ ਆਤਿਥੀ ਕਰਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਜੋ ਯੋਗ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇ ਪੂਰਨ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਲੋਂ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬੜੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਕਾਫੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਫਲ-ਫੂਟ, ਪਾਣੀ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਆਚਮਨ ਲਈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਅਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਵਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖੋ।" ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਤੇ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਫਿਰ-ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਕਣ ਲਈ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਕਲਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।