ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ, ਜਦ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਕੀ ਮੇਰੇ ਗੁਰੁ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੇ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ; ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਣੁਕਾ ਭਾਰਗਵ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਇਹ ਬੁਧਿਮਾਨ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਰਾਮ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਅਜੇਤ ਹੈ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਅਕਲਪਨੀਆ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।" "ਰਾਮ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ਾ ਸੀ; ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਧਰਮਵਾਨ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਸੀ। ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਧੀ ਸੀ, ਤੇ ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸੀ।" "ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਨਦੀਆਂ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ, ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।" "ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਦੇਵ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿਨਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸੀ।" "ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਜੋ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਤ, ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ।" "ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ ਦਿੱਖਦੇ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਜੀਵਨ, ਕੁਝ ਹਵਾ 'ਤੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਪਏ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦੇ।" "ਕਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦੇ, ਆਤਮ ਸੰਯਮੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ, ਵਾਲਖਿਲਿਆਂ ਵੀ ਜਪ ਤੇ ਯਗਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ।" "ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।" ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ, ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਵੰਜਵੇਂ ਸਰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਚੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਸਵਾਗਤ ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ, ਆਦਰਯੋਗ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੋਂ ਇਹ ਆਤਿਥਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਤਪਸਵੀਆਂ, ਯਗ ਅੱਗਾਂ, ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਚੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਆਸਨ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁਭ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋ?" "ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨੌਕਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨ-ਵਿਨਾਸ਼ਕ?" "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਕੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ, ਖਜਾਨਾ, ਦੋਸਤ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਹੈ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਧਰਮਿਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਹੋਈ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਗੱਲ-ਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਆਦਰਨੀਯ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਆਤਿਥਿਆ ਦਿਵਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਪੱਖੋਂ ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਦਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਯੋਗ ਆਦਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਵਾਗਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੀ ਆਤਿਥਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ।" "ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ—" "ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਯੋਗ ਆਤਿਥਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਿਲ ਗਈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਵਿਦਾ ਹੋਵਾਂਗਾ—ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖੋ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿਮੰਤਰਣ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ!