ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਦਿਆਂ, ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਖਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਫੌਜ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰੀਅ ਉੱਤੇ ਗਰਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਨੇਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹਨ। ਉਸ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਨੇਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੁਸਤ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਲਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡਦੀ ਧੂੜ ਹੋਵੇ। ਜਿਥੇ ਇਹ ਗਾੜ੍ਹੀ ਧੂੜ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਡਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਾਲੇ ਚਿਹਰੇ, ਲੰਮੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਡਰਾਉਣੇ ਵਾਨਰ ਹਨ। ਰਾਜਨ, ਜਿਥੇ ਲੱਖਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ, ਉਥੇ ਲੰਮੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਗਵਕਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਨਰ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੌਂਦਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਰੁੱਖ ਸਦਾ ਫਲਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਮੰਡਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਹ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਉਸੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਉਥੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਸਦਾ ਲੱਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ, ਰਾਜਨ, ਉਸ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਧੁ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੇਸਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਰਾਜਨ, ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ। ਉਥੇ ਕੁਝ ਵਾਨਰ ਪੀਲੇ, ਕੁਝ ਚਿੱਟੇ, ਕੁਝ ਤਾਮਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕੁਝ ਮਧੁ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਦੂਰਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਤੇ ਨਖ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਕੁਝ ਚਾਰ-ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਬਬਬਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦੇ ਹਨ, ਸੜਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੰਮੀ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਪੂੰਛਾਂ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੋਲ ਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ, ਜਿਵੇਂ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਰੌਂਦਣ ਲਈ ਤਤਪਰ, ਉਥੇ ਖੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਤਬਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਲ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਰੌਂਦਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ, ਤਾਕਤ, ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰੀਅ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਇਹ ਵਾਨਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਗਜ, ਗਵਕਸ਼, ਗਵਯ, ਨਲ ਅਤੇ ਨੀਲ ਵੀ ਵਾਨਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਈਵੀਂ ਸਰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਸਾਰਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਦੱਸ ਕੇ ਭਾਸਣ ਕੀਤਾ। "ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ ਜੋ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਟ-ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹਨ? ਇਹ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸ਼ੌਰੀਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌ, ਪੰਜ ਅਤੇ ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਨਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਉਹ ਮੈੰਦ ਅਤੇ ਦਵਿਵਿਦ ਹਨ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਟੁੱਟੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ। ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਸਰੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਸਮਰਥ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਟੇਗੀ,' ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਨ ਤਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਨ ਦੈਤ, ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ, ਉਸ ਤੱਕ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਡਿੱਗਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਜਬੜੇ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਚੋਟ ਲੱਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਨੁਮਾਨ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਬੜਾ ਵਾਲਾ, ਕਹਾਇਆ। ਮੇਰੇ ਇਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ, ਇਹ ਵਾਨਰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਝੰਡਾ ਹੁਣ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਅਤੇ, ਇਹ ਅਗਲਾ ਨਾਇਕ, ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ੌਰੀਅ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।