ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਲਈ ਆਏ ਹੋਏ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਯਕਾਂ ਅਤੇ ਰਣਬਾਂਕੁਰਿਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖੋ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਉਸ ਦੇ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਪੂਛ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਸ਼ਰਭ, ਜੋ ਸਲਵੇਯ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਨਿਰਭੈ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹਥ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ ਲੱਖ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰਾ ਨਾਯਕ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਰਭ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾ-ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਵਜਣ ਜਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਦਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਿਯਾਤ੍ਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਜੇਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪਨਾਸਾ ਨਾਂ ਦਾ ਯੋਧਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਪੰਜ ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਯਕ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੜੀ ਭਿਆਨਕ ਸੈਨਾ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਾਯਕ ਵੀਨਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮੇਡਕ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਵੈਣਾ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੱਠ ਲੱਖ ਵਾਨਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਕ੍ਰੋਧਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਵਾਨਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਲਾਲ ਰੰਗੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਅਤਿਅਭਿਮਾਨੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਤੱਛਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਗਵਯਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤਰ ਲੱਖ ਵਾਨਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਲ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਜੇਤ ਯੋਧੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਹੁਣ, ਅੱਗੇ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਨਾਯਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਰਾਘਵ ਜੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲੰਮੀ ਪੂਛਾਂ ਵਾਲੇ, ਲਾਲੀਏ, ਪੀਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਚਿੱਟ-ਚਿੱਟੀ ਲੱਕੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਹਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਵਾਨਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰ ਦਰੱਖਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੰਕਾ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਨ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਹਾਇਕ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ, ਅਡਿੱਗ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕੰਢਾ ਦਿਸਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਹਾੜ, ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਭਾਲੂ ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੀਮਾਕ੍ਸ਼ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਸਭ ਭਾਲੂਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਧੂਮਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਵਰਗਾ, ਪਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਜਾਮਵੰਤ। ਜਾਮਵੰਤ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦਲਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਹੀ ਭੀੜੂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਤੇ ਅਨੇਕ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਭਾਲੂ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਭਾਲੂ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਆਪਣੇ ਦਲ-ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਉੱਚਲਦੇ ਹੋਏ ਤਿਆਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੱਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਡੰਭਾ ਨਾਂ ਦਾ ਵਾਨਰ ਨਾਯਕ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਪਾਇਆ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਮਨਦਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਦੇ ਹਾਰਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਗੰਧਰਵ ਕੁੰਵਰੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਸਰਾਵਣ ਜੰਬੂ ਵ੍ਰਿੱਛ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਿਨਨਰ ਸਦਾ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਨਰ ਨਾਯਕ ਕ੍ਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗੌਰਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਖੜਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਲ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਤੇ ਭਾਲੂ ਨਾਯਕ, ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਘਵ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ, ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਹਨ।