ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪૃਥਵੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਏ ਹੋਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ? ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਨਾਇਕ, ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ? ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਐਸੇ ਸਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ, ਚਾਲ ਅਤੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਕਾਲੀ ਕਾਂਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਨਾਇਕ ਕੌਣ ਹਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਜਨਕ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਇੱਥੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਗਰੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕਾਵੰਜੀ ਸৰ্গਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾਪ ਹੋ ਆਇਆ। ਗੌਤਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਜੋ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਾ। "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਸ਼ਰੋਮਣ, ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ? ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਲ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ? ਕੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਹੀ ਸੀ? ਹੇ ਕਉਸ਼ਿਕ, ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਕੀ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਇੱਥੇ ਆਏ ਤੇ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਕੀ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਆਦਰ ਤੇ ਅਭਿਵਾਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ?" ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਸੀ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਧੂਰਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ; ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਣੁਕਾ ਭਾਰਗਵ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਾ, "ਤੇਰਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ! ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜਿਹਾ ਅਜੈਯ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਬੇਹੱਦ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੈਥੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਉਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਤੇਰਾ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਏ। ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਾਧੀ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਤੇ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹੋਏ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਹੇ। ਇਕ ਵਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿੜਦੇ ਬੇਲ-ਬੂਟਿਆਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਸ਼ੂ, ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਯਾਤਰੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਉਂਦੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਮ੍ਰਿਗ ਗੁੱਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਟ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਵਸਦੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ। ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ, ਕੋਈ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ, ਕੋਈ ਹਵਾ ਤੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ। ਕੁਝ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦੇ, ਕੁਝ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਵਾਲਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਜਪ ਤੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਾਵੰਜੀ ਸৰ্গਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਯੋਧਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ," ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਤੇ ਮੂਲ ਆਦਿ ਭੇਟ ਕੀਤੇ।