ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਧੀਰਜਵਾਨ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੂਕ ਅਤੇ ਸਾਰਣ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣਾ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਵਾਂ।" ਰਾਵਣ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਚੁਪਚਾਪ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਜਾਓ, ਤੇ ਪਤਾ ਲਗਾਓ ਕਿ ਉਹ ਸੈਨਾ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਕੌਣ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੂ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਕੌਣ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਓ ਕਿ ਉਹ ਪੁਲ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਕਿੱਥੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਉਸ ਦੇ ਹਥਿਆਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵੀਰਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ।" ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੂਕ ਤੇ ਸਾਰਣ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਸਨ, ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਏ। ਪਰ ਉਹ ਸੈਨਾ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਝਰਨਿਆਂ ਕੋਲ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਹ ਸੈਨਾ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਅਟੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਉਜਲੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਹੀ ਭਰਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੂਕ ਤੇ ਸਾਰਣ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਸ਼ੂਕ ਤੇ ਸਾਰਣ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਚੁਪਚਾਪ ਜਾਸੂਸੀ ਕਰਨ ਆਏ ਹਨ।" ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਕ ਤੇ ਸਾਰਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਟੁੱਟ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਦਇਆਲੁ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਥੇ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਾ ਸਕੀਏ।" ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖ ਲਈ ਜਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਣਾ ਸੀ, ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੇਖਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵੇਖ ਲਵੋ, ਜਾਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਮੁੜ ਵਿਖਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਫੜੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਆਪਣਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੂਤ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਮੌਤ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਪਾਸੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਛੱਡ ਦਿਓ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੂਕ ਤੇ ਸਾਰਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣਾ—ਜਿਹੜੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ। ਪਰ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਵੇਂਗਾ।" ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸ਼ੂਕ ਨੇ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਮੈਤਰੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੈਨਾ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਤੁਰੰਤ ਨਿਰਣਾ ਕਰੋ—ਜਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਉ, ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੋ।" ਰਾਵਣ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਕਦੋਂ ਰਘੁਨਾਥ ਉੱਤੇ ਵਸਦੇ ਮਦਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਨਗੇ? ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਲਕਾ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜਖਮੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖੋਹ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਾਰਿਆਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਗਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਪਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲੜਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਯੁੱਧ-ਵੀਰਤਾ, ਮੇਰਾ ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਜਦਾ ਤੰਤੂਰੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਮੇਰਾ ਧਨੁਸ਼, ਜਿਸ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ ਟੰਕਾਰ, ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਵਗਦੀ ਧੁਨ battlefield ਉੱਤੇ ਗੂੰਜੇਗੀ। ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਖੁਦ ਵਰੁਣ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਯਮ, ਜਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਖੁਦ ਕੁਬੇਰ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਜਦ ਸ਼ੂਕ ਤੇ ਸਾਰਣ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਇਆ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ, ਰਾਜਨ, ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਹਠ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਘੜੀ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਈ।