ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉੱਗ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਸਾਫ਼ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਕਰਕਸ਼, ਅਸ਼ੁਭ ਤੇ ਲਾਲ ਚੱਕਰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਉਭਰ ਆਇਆ। ਵੱਡੇ ਧੂੜ ਦੇ ਗੁਬਾਰ ਨੇ ਤਾਰੇ ਓਹਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ; ਦੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਾਂ, ਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਗਿਦ੍ਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉੱਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਿਦੜ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਰੋਣੀਆਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਹਾੜ, ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਚਿਕੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰੀਏ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਧਨੁਧਾਰੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਭੈ ਰਾਮ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਨਰ ਉੱਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਖਦੇ ਹੋਏ, ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਚਲ ਪਏ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਦਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਵੀਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸਜਾਈ ਗਈ ਉਹ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਤਾਰੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਜਲਾਲ ਤੋਂ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਡਰ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਡੰਗਰਾਂ ਅਤੇ ਢੋਲਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਉਹ ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਝੱਲ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁੰਜਦੇ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਏ। "ਇਥੇ, ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤ੍ਰੀ (ਸੀਤਾ) ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਵੇ।" ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਮਾ, ਗਰਮ ਸਾਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅੱਖਰ ਬੋਲੇ। "ਦੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਲੰਕਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਲੰਕਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਮਹਲ ਹਨ, ਕਈ ਸਮਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ, ਜੋ ਫਿੱਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਲੰਕਾ ਖਿੜੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਵਾਂਗ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਚਹਿਕਦੇ ਹਨ, ਸੁੰਦਰ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਪੰਛੀ ਤੇ ਭੌਰੇ ਹਨ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੇ ਗੁੰਜਦੇ ਬਾਗ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਰਤਾ ਵਾਲਾ ਅੰਗਦ, ਨੀਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਅਜੈਯ ਬਣ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਵਾਨਰ ਰਿਸ਼ਭਾ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪੱਖ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਤੇਜ਼ ਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤ ਗੰਧਮਾਦਨ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਸੀ। "ਮੈਂ ਖੁਦ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਾਮਵੰਤ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਵੇਗਦਰਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਾਂਗਾ।" ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਭਾਲੂ ਮੁਖੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ, ਜਦਕਿ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਫੌਜ, ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਾਨਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਫੜ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ: "ਅਸੀਂ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤੋੜ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਫੌਜਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਈਨਬੱਧ ਹਨ; ਹੁਣ ਇਸ ਸ਼ੁਕਾ ਦੂਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।" ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੂਤ ਸ਼ੁਕਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਹੱਸ ਕੇ ਸ਼ੁਕਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਤੇਰੇ ਪਰ ਕਿਉਂ ਸਫੈਦ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਤੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਪਰ ਨੋਚ ਲਏ ਗਏ ਹੋਣ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਚਲਾਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਗਿਆ?" ਫਿਰ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸ਼ੁਕਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਠੰਢੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਇਆ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਮੈਂ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਥੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਾਨਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ।" "ਉਹ ਰਾਮ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਰਾਧ, ਕਬੰਧ ਤੇ ਖਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਕੇ, ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਰਾਘਵ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੇ ਇੱਥੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ।