ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਤਰੱਕੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਪਾਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਲਿਆ। ਜਨਕ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਰਿਵਾਜ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਨਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਪੁਰੋਹਿਤ, ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਉੱਥੇ ਆਏ, ਜਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।” ਜਨਕ ਨੇ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਮੈਂ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਦਰਯੋਗ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਅਤੇ ਮੈਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਨ।” ਜਨਕ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ; ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯਜਨ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਬਾਰਹ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ।” ਫਿਰ, ਜਨਕ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਮੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ, “ਕੌਸ਼ਿਕ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਾਗ ਲੈਣ ਆਏ ਹਨ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਨਕ ਨੇ ਫਿਰ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ! ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ?” ਉਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਕੌਮਲ ਅੱਖਾਂ, ਹਥਿਆਰ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਣ; ਇਹ ਇੱਥੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਏ ਹਨ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ? ਇਹ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀਰ, ਕਿਹੜੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ? ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੂਪ, ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਅਤੇ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਹਤਿਆ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਉਸ ਦਾ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਮ ਜਨਕ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਠਹਿਰ ਗਏ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਆਪਕ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕੱਵੰਜਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ—ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਸੀ—ਉਸ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਤਿ ਆਸ਼ਚਰਜ ਵਿੱਚ ਭਰ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ?” “ਕੀ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਾਤਾ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ?” “ਕੀ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ—ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸਹੀ ਸੀ?” “ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਮਿਲੀ?” “ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਨੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਪਾਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ?” “ਕੀ ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਨੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਵਾਨ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ?” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ; ਪਤਨੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰੇਣੁਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ! ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅਜੈਯ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ।” “ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਅਚਿੰਤਯ ਹਨ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ—ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉੱਤਮ ਅਵਸਥਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।” “ਰਾਮ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਧਨਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਹੈ।” “ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।” “ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਅਤੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।” “ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਧਰਮਵਾਨ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਸੀ।” “ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਗਾਧੀ ਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸੀ।” “ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਸਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।” “ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।” “ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਅਤੇ ਰਾਮ-ਲਖ਼ਣ ਦੇ ਆਉਣ, ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ।