ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਧਾਵਾ, ਬਾਂਸ, ਕੁਟਜ, ਅਰਜੁਨ, ਤਾਲ, ਤਿਲਕ ਤੇ ਤਿਨਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਿਲਵ, ਸਪਤਪਰਨ, ਖਿੜਦੇ ਕਰਣਿਕਾਰ, ਅੰਬ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਲੈ ਆਏ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਜੜਾਂ ਸਮੇਤ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜੜਾਂ ਦੇ ਉਖਾੜ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤਾਲ, ਅਨਾਰ ਦੇ ਬੂਟੇ, ਨਾਰੀਅਲ, ਵਿਭੀਤਕ, ਕਰੀਰ, ਬਕੁਲ ਤੇ ਨਿੰਬਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਿਆ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਛੋਟੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਉਖਾੜ ਲਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਹਟ ਗਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਥੱਲੇ ਆ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੱਥਰ ਡਿੱਗਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕੁਝ ਵਾਨਰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਲੰਬਾਈ ਮਾਪਦੇ। ਨਲ ਨੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜ਼ੋਰ-ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪੂਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਲੱਕੜੀਆਂ ਚੁੱਕਦੇ, ਕੁਝ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਭਾਲ ਕਰਦੇ; ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਨਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਖਿੜਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਘਾਹ, ਲੱਕੜ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੁਲ ਬਣਾਈ। ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਪੱਥਰ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਾਨਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੱਥਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਪੈਂਦਾ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਯੋਜਨ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਵਧੇਰੇ ਵੱਡੀ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਪੁਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਇਕਵੀਹ ਯੋਜਨ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਚੁਸਤ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਬਾਈਂ ਯੋਜਨ ਪੁਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਤੇਈਂ ਯੋਜਨ ਪੁਲ ਬਣਾ ਕੇ ਸੁਵੇਲਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਨਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਲ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁਲ, ਜੋ ਨਲ ਨੇ ਮਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸਵਾਤੀ ਤਾਰੇ ਦੇ ਰਾਹ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਨਲ ਦੇ ਪੁਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ, ਜੋ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਸੀ। ਵਾਨਰ, ਕੁਦਦੇ, ਤਰਦੇ, ਗੱਜਦੇ, ਉਸ ਅਦਭੁਤ, ਅਕਲਪਨੀਯ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਪੁਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਉਹਨਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੁਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਪੁਲ ਚੌੜਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਲ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਮਾਫਕ ਮਾਫਕ ਰੇਖਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹਨੁਮਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਵੇ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੰਗਦ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਮਕਰ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ।" "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ; ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਜਾਣ," ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲੇ, ਕੁਝ ਵਾਨਰ ਪਾਸੇ-ਪਾਸੇ। ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ, ਕੁਝ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਕੁਝ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਏ। ਵੱਡੀ ਗੱਜ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਮਿਟ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਟੋਲਾ ਪੁਲ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਲ ਦੇ ਪੁਲ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ, ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਜੜਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਫਰ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਲਈ। ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਭ ਅੰਬ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਅਣਗਿਣਤ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ,"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਡਾਈ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੈਵੀਂਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਨ, ਉਹਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫਲ ਲੈ ਲਈਏ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੀਏ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ।" "ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਆਫਤ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ, ਰੀਛਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਨਰਸੰਘਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਹਵਾ ਗੰਦੀ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਬੱਦਲ, ਜੋ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਟਿਲ, ਰਕਤ-ਮਿਸ਼੍ਰਤ ਬੂੰਦਾਂ ਵਰਸ ਰਹੇ ਹਨ।