ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚੋਂ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਜੋ ਉਦਯਾ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਮੇਰੂ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਓਦੋਂ ਸਾਗਰ ਆਪ ਹੀ ਉਭਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਸੱਪ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਫ਼ ਬੈਰੀਲ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਾਗਰ ਨੇ ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਖ਼ਾਲਸ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਜੰਮੇ ਸਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਇਕ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਨੂਰ ਥਰਥਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਗਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਿੰਧੂ ਸਮੇਤ ਨਦੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਗਰਮੱਛ, ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਾਗਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਹਣਿਆਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਬੋਲੇ, “ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਵਾਯੁ, ਆਕਾਸ਼, ਜਲ ਤੇ ਅੱਗ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਿਤ੍ਯ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਦਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਵੀ ਐਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹਾਂ; ਜੇ ਮੈਂ ਛਿੱਛਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਾਂ ਤਾਂ ਲਾਲਚ, ਨਾਂ ਡਰ, ਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਜ੍ਹਾ—ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਤੇ ਘੜਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸਹਿਣ ਕਰਾਂਗਾ; ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੀ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਲੰਘਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਮਗਰਮੱਛ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਸੁਣ! ਮੇਰਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੀਰ ਅਟੱਲ ਹੈ—ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦਿਸਾ ਵਿਚ ਛੱਡਾਂ?” ਜਦ ਸਾਗਰ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੀਰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਇਕ ਥਾਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਡਰੁਮਕੁਲਯਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ। ਉੱਥੇ ਕਈ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਡਾਕੂ, ਆਭੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਮੇਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਅਟੱਲ ਤੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉੱਥੇ ਵਰਤੋ।” ਸਾਗਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਤੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਪਾਸੇ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਤੀਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਰੁਕਾਂਤਾਰ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਲਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੀਰ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਗੱਜਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ। ਧਰਤੀ ਉੱਥੇ ਕਰਾਹ ਉਠੀ, ਤੇ ਉਸ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਉਬਲ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਖੂਹ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਜਖ਼ਮ' ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਉਗਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ, ਤੇ ਤੀਰ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਰੁਕਾਂਤਾਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ, ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਵੀਰ ਰਾਮ ਉੱਥੇ ਮਰੁਥਲ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਥੇ ਪਸ਼ੂ ਹੋਣਗੇ, ਘੱਟ ਰੋਗ, ਬਹੁਤ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ, ਪਿਆਰ, ਦੁੱਧ, ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੜੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਰੁਥਲ ਸੁਖਮਈ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰਸਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਖੇਤਰ ਸੜ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸਾਗਰ ਨੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਨਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਵਾਨਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਵੇ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਗਰ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਨਲਾ ਉੱਠਿਆ ਤੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਗਰ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹੈ; ਧੀਰਜ, ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਤਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ—all of these are useless. ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: ‘ਤੇਰੇ ਘਰ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੱਤ੍ਰ ਜੰਮੇਗਾ।’ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤੂੰ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਸਮਰਥ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅੱਜ ਹੀ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਉਹ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਉਥੋਂ ਰੁੱਖ ਤੋੜ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਧਵਾ, ਬਾਂਸ, ਕੁਟਜ, ਅਰਜੁਨ, ਤਾਲ, ਤਿਲਕ, ਤੇ ਤਿਨਿਸ਼ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਬਿਲਵ, ਸਪਤਪਰਨ, ਖਿੜਦੇ ਕਰਣਿਕਾਰ, ਅੰਬ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਉਭਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਛੱਡਣ, ਨਲਾ ਦੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਪਾਉਣ ਤੱਕ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ।