ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਬਿਛਾ ਕੇ, ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਥੇ ਹੀ ਸੁੱਤੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਧਰਮਪ੍ਰਯ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ—ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ—ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਲਸੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨੈਣ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਲੱਖਣ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ। ਸੰਤੋਖ, ਧੀਰਜ, ਸਿੱਧਾ ਸੁਭਾਉ ਅਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲ—ਇਹ ਗੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਬਦਚਲਣ ਜਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਦੁਨੀਆਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੀ ਆਦਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਮਨਾਉਣ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ੌਰਤ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਲੱਖਣ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕਦੇ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਕਰਾਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਵੇਖੋ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਕੁਦਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਰੋਕ ਦਿਆਂਗਾ; ਲੱਖਣ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ, ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ। ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਧੜ, ਸੰਗੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸੀਪਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਮਕਰ ਹਨ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਕਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ। ਲੱਖਣ, ਮੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਲਿਆਉ; ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿਆਂਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਨਰ ਪੈਦਲ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਣ। ਅੱਜ, ਭਾਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਕੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਕ੍ਰੋਧ ਲੈ ਕੇ, ਐਸੇ ਅਟੱਲ ਹੋ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਅੱਗ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰ-ਵਾਣੀ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਉਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਏ, ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਮਕਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗਾ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲਹਿਰਾਂ, ਸੀਪਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਇੱਕਦਮ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਮੂੰਹਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆਨ—all ਭੜਕ ਉਠੇ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਜੋ ਮੱਥਿਆਂ ਤੇ ਵਿੰਧਿਆ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿੱਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਮਕਰਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਰ ਰਹੀਆਂ, ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਲੱਖਣ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਥਾਹ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਨਹੀਂ!" ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਲੱਖਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਇਹ ਸਭ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਕਸਦ ਅੱਜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਜਿਹੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ—ਤੁਹਾਡੀ ਉੱਚੀ ਚਾਲ ਚਿਰ ਦਿਖਦੀ ਰਹੇ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੁਕਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ "ਹਾਏ!" ਆਖ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਨਹੀਂ!" ਹੁਣ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਈਂਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਆਖੇ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਸਮੇਤ ਸੁੱਕਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ। ਜਦ ਤੇਰੇ ਪਾਣੀ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਣਗੇ, ਤੇਰਾ ਮਰੂਥਲ ਬਣਿਆ ਹਾਥੀ ਜਿਹਾ ਖਾਲੀ ਪੈਂਡਾ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਪੈਦਲ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਣਗੇ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਜਾਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਦੁੱਖ ਵੇਖੇਂਗਾ।" ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਲਾਠੀ ਵਰਗਾ ਸੀ—ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਾਣਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਘਵ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤਾਣਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਨੇਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਛਾ ਗਿਆ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਚਮਕੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ। ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਵਕਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਿਲਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਆਕਾਸ਼ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਤੇ ਹਨੇਰਾ ਵੀ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿਚੋਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਗੜਗੜਾਹਟਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦਿਵਿਆ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਤੋੜਦੇ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਭੁਖੇ ਬੱਦਲ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਅੱਗ ਛੱਡਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਅਤੇ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਗੱਜਣ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਦਿੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀ, ਡਰ ਕੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਗਏ, ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਹਿਲਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜੀਵ, ਲਹਿਰਾਂ, ਪਾਣੀ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹਿਲ ਗਿਆ।