ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀ ਲੰਕਾ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਦੂਤ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ! ਰੂਪ ਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਯੋਧੇ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਆ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।" ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦਸ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹਕੀਕਤ ਜਾਣੋ।" ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, "ਤੁਹਾਡੇ ਦੂਤ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਕਿ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਦਾਨ, ਸੰਧਿ ਜਾਂ ਵਿਗ੍ਰਹ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕੁਸ਼ਲ ਦੂਤ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਬੜੀ ਨਰਮੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਡਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ, ਪਹੁੰਚਾ।" ਸੁਨੇਹਾ ਇਹ ਸੀ: "ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈਂ, ਰਿਕਸ਼ਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਕਮੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੈ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੀ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ? ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ। ਲੰਕਾ ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਦੇਵ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਵਾਨਰ ਇੱਥੇ ਆ ਸਕਦੇ।" ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਕ ਪੰਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਵਾਨਰ ਭੜਕ ਉਠੇ। ਉਹ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉੱਤਾਵਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਘਸੀਟ ਲਿਆ। ਸ਼ੁਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ (ਰਾਮ), ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਦੂਤ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰੇ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।" ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੁਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਨਾ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ, ਨਾ ਦਇਆਯੋਗ, ਨਾ ਮਿਹਰਬਾਨ, ਨਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਵਾਲ਼ੀ ਵਾਂਗ ਮਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਵਣ! ਤੂੰ ਰਘੁਨਾਥ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵ, ਇੰਦਰ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾ ਲੈ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੁੱਕ ਜਾ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈ। ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਭਰਾ—ਦੋਵੇਂ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ।" "ਤੂੰ ਜਟਾਯੂ, ਜੋ ਬੁੱਢਾ ਗਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਹੁਣ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ? ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਮਹਾਤਮਾ, ਅਜੈ ਰਘੁਕੁਲ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।" ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਵਾਲ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਇਹ ਦੂਤ ਜਾਂ ਜਾਸੂਸ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇਰੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਫੜ ਲਓ, ਇਹੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਅਗੂਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਵਾਂਗ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸ਼ੁਕ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਪਰ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜਿਸ ਰਾਤ ਮੈਂ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਰਾਤ ਮੈਂ ਮਰਾਂਗਾ, ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਜ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਮਰਨਾ ਹੀ ਹੈ।" ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਦੀ ਦੁਖ ਭਰੀ ਅਪੀਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਦੂਤ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਛਡਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗੇ ਲੇਟ ਗਏ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੋੜੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਸੋਨੇ-ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜਿਸ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਨਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਛੂਹਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਸੁਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਜਲ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਂਹ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੰਮੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਤੀਰ ਦੀ ਤੰਦ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਡੇ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਬਾਂਹ ਟਿਕਾ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗਾ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਵਿਧੀ ਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਤਿਜ਼ਨ, ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੂਸਾ ਘਾਸ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ। ਰਾਮ, ਜਾਗਦੇ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਰਹਿੰਦੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਥੇ ਹੀ ਸੁੱਤੇ ਰਹੇ।