ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਣਮਾਪ ਅਤੇ ਅਥਾਹ ਹਨ—ਇਹ ਦੂਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸੋਭਾ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਫੌਜ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆ ਕੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਦਸ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਸਲ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਦੂਤ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੋਹਫੇ ਭੇਜਣੇ ਹਨ, ਮਿਲਾਪ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫੁੱਟ ਪਾਉਣੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਧਣ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਚਿੰਤਾ ਉੱਠੀ। ਉਸਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਕਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। "ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਜਾ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ, ਪਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ, ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਾ। ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ, ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈਂ, ਰਿਕਸ਼ਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਕਮੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸੁਗਰੀਵ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ। ਲੰਕਾ ਤੱਕ ਵਾਨਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ; ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ—ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਵਾਨਰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੂਕਾ ਨੇ ਪੰਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਉੱਡ ਕੇ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੂਕਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੂਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਦੂਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ। ਪਰ ਜੇ ਦੂਤ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨਮੱਤ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਹ ਗੱਲ ਕਹੇ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਆਖੀ ਨਾ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।" ਸ਼ੂਕਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ।" ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਸ਼ੂਕਾ ਨੂੰ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਸਾਫ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈਂ, ਉਸਦੇ ਵੈਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ—ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ; ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਲੁਕ ਜਾਵੇਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵੀਂ—ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਦੋਵੇਂ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ—ਨਾ ਕੋਈ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ। ਤੂੰ ਬੁੱਢੇ ਗਿੱਧ ਰਾਜਾ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਪਰ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ, ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਖੁਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ? ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਚੁਰਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਨਾ ਹਾਰ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੂਤ ਜਾਂ ਜਾਸੂਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਤੋਲ ਲਈ ਗਈ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਫੜ ਲਵੋ, ਹੇ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਉੱਠੇ, ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ੂਕਾ, ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰੇ ਪਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਰਾਂਗਾ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ—ਜੋ ਕੁਝ ਮੰਦਾ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਮਰਨਾ ਪਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਵੇ।" ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਬੇਬਸੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਦੂਤ ਜੋ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।" ਹੁਣ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੇਟ ਗਏ। ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਆਪਣਾ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਅਜਗਰ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਾਂਗ ਸੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਥੱਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਗਣ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੋਤੀ ਦੇ ਗਹਣੇ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛੂਹੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਦਨ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਕਦੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੂਰਤ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈਆਂ, ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਗ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਾਂਹਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਲੋਹ ਦੀ ਸਲਾਖ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਬਾਂਹ ਥੱਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗਾ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ, ਲੇਟ ਗਏ।