ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਵਿਰਲੇ ਪੁੱਤਰ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹਨ। ਅਹਲਿਆ, ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਤिथि ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਤੋਹਫੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਤਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿਲਾਪ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਿਵ੍ਯ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਅਹਲਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ—"ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!"—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੌਤਮ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਲਗ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਗੌਤਮ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਉੱਚਤ ਸਤਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਵੈਦਿਕ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪਚਾਸਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਹਾਨ ਜਨਕ ਦੀ ਯਜਨ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਵਾਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਯੋਗ ਹੈ।" ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁਭਾਗਿਆਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਦਵਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ, ਵੈਦਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਨੂੰ ਵਸਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੱਸੋ," ਰਾਮ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੁੰਨ-ਸਥਲ 'ਤੇ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਯਜਨ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ, ਆਦਰ ਨਾਲ, ਯਜਨ-ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ। ਜਨਕ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਸਵਰੂਪ ਤੋਹਫਾ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਤਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੈਰ-ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨਤਾ ਪੁੱਛੀ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਯਜਨ-ਸਥਲ 'ਤੇ ਆਏ ਹੋ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯਜਨ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ-ਅਵਧੀ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਸੁਭਾਗਿਆ ਹੋਵੋ! ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ?" "ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੇ, ਚੌੜੀਆਂ ਕਮਲ-ਆਖਾਂ, ਹਥਿਆਰ-ਧਾਰੀ—ਤਲਵਾਰ, ਤੂਣੀਰ, ਧਨੁ—ਵਿਅਕਤੀਕਤ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਯੁਵਾਵਸਥਾ ਦੇ ਥਰ Threshold 'ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਉਤਰੇ ਹੋਣ। ਪੈਦਲ ਕਿਵੇਂ ਆਏ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸਾਧੂ?" "ਇਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਿਹੜੇ ਮਹਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ? ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਆਕਾਰ, ਚਾਲ, ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਕਾਂ ਦੀ ਪੰਖੀ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਅਤਿਅੰਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧਾਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਾਇਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਅਹਲਿਆ-ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਜਨਕ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਠਹਿਰ ਗਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕਵੰਜੀ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਜੋ ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਤਿ-ਅਸ਼ਚਰਜ ਵਿੱਚ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸਾਧੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਤਪस्या ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ?" "ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨ ਦੇ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਦਿੱਤੀ?" "ਕੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜੋ ਭੋਗਿਆ?" "ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਆਚਾਰਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਰਮ, ਯਜਨ-ਮੰਡਲ, ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਨਕ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।