ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਲੰਕਾ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਸਭ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਰਾਜ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ — ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਕੀ ਹਨ?” ਰਾਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਉੱਤੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਬਿਆਨ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ! ਸਵੈੰਭੂ ਦੇ ਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦਸ ਸੀਸਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੈਨਾਪਤੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਣੀਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੰਦਰਜਿਤ, ਜੋ ਰਣ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜੈਯ ਹੈ; ਉਹ ਅਜਨਮ ਤੋੜੀ ਹੋਈ ਜੰਗੀ ਜੰਗਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਇੰਦਰਜਿਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਹੋ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਮਾਰਕਟਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹੋਦਰ, ਮਹਾਪਰਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਕੰਪਨ — ਇਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੋਰ ਜਨਰਲ ਹਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।” ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ! ਰਾਵਣ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਚਾਹੇ ਰਾਵਣ ਰਸਾਤਲ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਰਾਵਣ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਮੈਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ — ਮੈਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ, ਲੰਕਾ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉ।” ਫਿਰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!” ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਆਖ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਅਟੱਲ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰੀਏ, ਜਦ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਹੈ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, “ਆਓ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਜਾਈਏ, ਤਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕੀਏ।” ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਰਘੁਵੀਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਵੇ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸਗਰ ਨੇ ਖੋਦਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇ।” ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਲਕਸ਼ਮਣ! ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਇਹ ਸਲਾਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ ਹੈ। ਸੁਗਰੀਵ ਸਦਾ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਚਤੁਰ ਹੈਂ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੋ ਚੰਗਾ ਸਮਝੋ, ਸੋ ਆਖੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਠ! ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਚਿਤ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾਹ ਪਸੰਦ ਆਵੇ? ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਲੰਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ — ਚਾਹੇ ਦੇਵ ਤੇ ਦਾਨਵ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ — ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ, ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਫੌਜ ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧ ਸਕੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਵੇਲੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਵਿਛਾ ਲੈ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰਾਖਸ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਜਾਸੂਸ ਸੀ, ਆ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸ਼ਾਂਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਡੇਰਾ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਸਚਮੁਚ, ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।