ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰਲੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂPitṛs (ਪਿਤਰ) ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਬਿਨਾ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਘਵ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਗ ਹਨ, ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਅਤਿ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੇਵੀ-ਸਰੂਪ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਸੀ; ਉਹ ਇਤਨੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਾਦੂਈ ਤੇ ਦੇਵੀ-ਸਰੂਪ, ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗੀ, ਪਰ ਧੁੰਦ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਤਰਦੀ, ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜੇ; ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੈਰ-ਪਕੜੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪੈਰ-ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਆਤিথਿਆ ਤੇ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ; ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਡੋਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜੀ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾ-ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, "ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!"—ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੀ ਇਛਾ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਗੌਤਮ ਜੀ, ਮਹਾਨ-ਤੇਜਸਵੀ, ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਰਾਮ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ ਨੇ ਮੁੜ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਦਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਮੁੱਚਤ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਚਾਪਟਰ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰ (ਲਕਸ਼ਮਣ), ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ-ਸਥਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਮ ਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਨਕ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ, ਦੀ ਯਜਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਯੋਗ ਹੈ।" ਇਥੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ। "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੱਸੋ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪਰੇ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਥਾਂ ਤੇ ਆਵਾਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ, ਜੋ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਤੇ ਉੱਚ ਆਦਰ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਆਇਆ। ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਸਮੇਤ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯਜਨ-ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ ਆਗਮਨ ਕੀਤਾ। ਜਨਕ ਨੇ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਪੂਰਵਕ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਜਨਕ ਤੋਂ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੈਰ-ਮੰਗੀ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਨਿਰਵਿਕਾਰਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ; ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਮੰਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ। ਉੱਚ-ਆਦਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਬਾਕੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਲਿਆ। ਪੁਰੋਹਿਤ, ਯਜਨ-ਕਰਤਾ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਉੱਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ।" "ਅੱਜ ਮੈਂ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ; ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਲਈ ਉੱਚ-ਆਦਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀ ਆਏ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਤੇ ਆਏ ਹੋ; ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯਜਨ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ।" "ਇਸ ਲਈ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਜੋ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਆਏ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸਮੇਤ, ਜਨਕ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਾਵ-ਪੂਰਵਕ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਦਰ-ਪੂਰਵਕ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਹੋਵੋ! ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ?" "ਇਹ ਵੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਸਾਂਡ ਵਰਗੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਹਥਿਆਰ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਵਰਗੇ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ।" "ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਉਤਰੇ ਹੋਣ; ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਲ ਆਏ, ਕਿਸ ਲਈ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ?" "ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ? ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਾਂਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਸਰੀਰ, ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਹਲਚਲ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵਰਗੇ; ਕਾਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਰਗੇ ਵਾਲ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤਿ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧਾਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਆਉਣ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਉਸ ਦੀ ਗੌਤਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਤੇ ਇਥੇ ਮਹਾ-ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਆਉਣ ਦੀ ਗਾਥਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜਨਕ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਠਹਿਰ ਗਿਆ।