ਅਗਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਪਿਤਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਢੇ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤਦਾਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਿਤਰ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਮੇਢੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਘਵ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤਪस्या ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੇਢੇ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਮਿਲ ਗਏ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਚਲੋ ਉਸ ਧਰਮਵਾਨ ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੁਭਾਗੀ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵੀ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਮੁਕਤ ਕਰੋ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪस्या ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜੜਿਆ, ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਹੋਵੇ। ਚੰਨ ਦੀ ਚਮਕ ਜਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਓਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਔਖੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਵਿਰਾਸਤਦਾਰਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਹੇ; ਗੌਤਮ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਉਹ ਪੈਰ-ਛੁਹਾਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਤਿਥਿ-ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਉਪਹਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵ-ਡੋਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, “ਅਤਿ ਉੱਤਮ, ਅਤਿ ਉੱਤਮ!”—ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹੀ। ਗੌਤਮ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ, ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ; ਰਾਮ ਦੀ ਯਥਾ-ਰਿਵਾਜ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਫਿਰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਗੌਤਮ ਮੁਨੀ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਆਦਰ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪਚਾਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਮ ਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜਨਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਯਜਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਕਾਬਿਲ-ਤਾਰੀਫ਼ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਗ-ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਹਨ। ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੱਸੋ।” ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਇਕ ਆਲੱਗ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ, ਤਬ ਜਨਕ, ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਆਏ। ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ, ਆਦਰ-ਸਹਿਤ, ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੇ। ਜਨਕ ਨੇ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜਨਕ ਦੇ ਇਸ ਆਦਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਤਰੱਕੀ ਪੁੱਛੀ; ਫਿਰ, ਸੰਤਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਰਿਵਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ। ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਨੇ, ਜਨਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਿਆ। ਪੁਰੋਹਿਤ, ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਯਥਾ-ਰਿਵਾਜ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ; ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਧਨਿਆ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਆਏ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਤਾਂ ਸਮੇਤ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਕਲਪ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਜੋ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਆਏ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ। ਫਿਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਪੁੱਛਿਆ, “ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ! ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ?” ਉਹ ਵਿਭਿੰਨ ਯੋਧਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਂਡਾਂ ਵਰਗੇ, ਚੌੜੇ, ਕਮਲ-ਸਰੂਪ ਅੱਖਾਂ, ਹਥਿਆਰ, ਤੀਰ-ਕੁੰਡੀ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ-ਕੁਮਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ, ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅਚਾਨਕ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਦੇ ਅਮਰ; ਇਹ ਇੱਥੇ ਪੈਦਲ ਕਿਵੇਂ ਆਏ, ਕਿਸ ਲਈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੰਤ? ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ? ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਰਗੇ, ਹੇਠਾਂ-ਉੱਪਰ, ਚਾਲ-ਚਲਨ, ਹਾਵ-ਭਾਵ; ਕਾਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਵਰਗੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਨਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ—ਅਤਿਅੱਧਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੰਤ—ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਦੋ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।” ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧਾਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਇੱਥੇ ਆਉਣ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।