ਰਾਵਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਫਹਿਮੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੋ ਮੈਨੂੰ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹੋ। ਹੇ ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮੂਰਖ ਹਨ ਜਾਂ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਖੇ ਗਏ ਸੁਚੱਜੇ ਬੋਲ ਮੰਨਦੇ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਤਿਖੇ ਪਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬੋਲ ਆਖੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਲ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਉਗਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋ। ਮਹਾਂਵੀਰ ਵੀ ਜਦੋਂ ਕਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਹਿਣਾ। ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਾਂ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ। ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਬੋਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁਕ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਚੰਗੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ ਗਈ, ਉਹ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਰਵਾਂ ਸਰਗ। ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਤੁਰ ਕੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸੌਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਾਥੀ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਵਧੀਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਆਪ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਪੰਜਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਆਦਿ ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਵਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹੈ।" ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਲਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਰਾਜਨ, ਹੁਣੀ ਹੁਣੀ ਆਖੋ, ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸਟਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਈਏ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਤਰੀ ਤਟ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਇੱਕ ਦੁਸਟ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਬੇਚਾਰੀ, ਦੁਖੀ ਸੀਤਾ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਕੈਦ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ, ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਮੇਰੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਲਤ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਤੇ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਟ੍ਰੀਟ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਲੂ ਕਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੋਖੀ ਸਲਾਹ, ਰਣਨੀਤੀ, ਤੇ ਜਾਸੂਸੀ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨ-ਤਾਪਣ ਵਾਲੇ। ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਚਲਾਕ ਹਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਰਾਵਣ ਦਾ ਜਾਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵਿਗਾੜ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਇਹ ਚਤੁਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਤਰਾਂ, ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਨਿੱਠਰ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਾਤੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ ਆਪ ਆਇਆ ਹੈ—ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ; ਚਾਰ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਇਹ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ। ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵਕਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਇਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਮੋਹ ਜਾ ਕੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਵੋਗੇ, ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਰਦਈ ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕੜੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੌਜ ਦੇ ਚਿੰਤਤ ਮੁਖੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹਨੂਮਾਨ ਆਦਿ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਾਰਨ ਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਰਾਮ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ।