ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਰਾ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿਓ। ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ। ਦੱਸ-ਮੁੰਹੇ ਰਾਵਣ! ਜੋ ਅਜਾਣ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਕਹੇ ਸੁਚੱਜੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਹਣੇ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਤਕਲੀਫ਼ਦਾਇਕ ਪਰ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਾਹੀ ਵਿੱਚ ਫੜੇ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਉਗਰਤਾ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅੱਗੀ ਪਨਾਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਰਾਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧੇ। ਮਹਾਂਵੀਰ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟਾਪੂ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਹਿਣਯੋਗੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ। ਮੈਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਹੁਣ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੜਾ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ, ਤੇ ਸੌ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਸਾਥੀ ਵੀ, ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ੌਰਤ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਨਾਲ ਖੜੇ ਹਨ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਖੁਦ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਦਿਵਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਵੇਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਕ ਛਣੇ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਆਦਿ ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਰਾਖਸ, ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਚਾਰ ਹੋਰ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਹੁਣ ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਈਏ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।" ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ, "ਇੱਕ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਰਾਖਸ ਰਾਵਣ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਹਾਂ। ਉਸਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਦੁਖੀ, ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਕੈਦ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮਝਾਇਆ, 'ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ, ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ।' ਪਰ ਰਾਵਣ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਲਤ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ, "ਸੱਚਮੁੱਚ, ਇੱਕ ਵੈਰੀ ਵੈਰੀ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ; ਜੇਕਰ ਇਹ ਮੌਕਾ ਲੱਭੇ, ਤਾਂ ਉਲੂ ਵਾਂਗ ਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਲਾਹ, ਰਚਨਾ, ਯੋਜਨਾ ਤੇ ਜਾਸੂਸੀ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ; ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਇਹ ਰਾਖਸ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਾਦੂ-ਮਾਇਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਧੀਰ ਤੇ ਚਾਲਾਕ ਹਨ—ਕਦੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਰਾਵਣ ਦਾ ਜਾਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਲੱਭ ਕੇ ਫੁਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਇਹ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਚਤੁਰ ਹੋ ਕੇ, ਭਰੋਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਵਕਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਤਰਾਂ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੈਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਲੱਗ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਕੁਦਰਤਿ ਰਾਖਸ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ; ਤੇ ਖੁਦ ਵੈਰੀ ਵਾਂਗ ਆਇਆ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ; ਚਾਰ ਰਾਖਸਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਸਮਝੋ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ restrain ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਇਹ ਰਾਖਸ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਭਰੋਸਾ ਕਰੇ ਤੇ ਉਹ ਵਾਰ ਕਰੇ। ਇਹ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਨਿਰਦਈ ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ, ਉਸਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਠੋਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਫੌਜ ਦਾ ਅਧੀਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ, ਹਨੁਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।