ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਰੋਸ ਕਾਰਨ, ਇੰਦਰ ਨਿਰਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਲਦਾਇਤਾ ਗੁਆ ਲਈ। ਹੁਣ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ, “ਮੈਂ ਜੋ ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣੇ।” ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੱਗ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਮੇਢਾ ਪੂਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਦਰ ਨਿਰਫਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਢੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਗ ਲੈ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਵੋ।” “ਇਹ ਮੇਢਾ ਨਿਰਫਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਢੇ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਖੂਟ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਇਨਾਮ ਦਿਓ।” ਅੱਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਮੇਢੇ ਦੇ ਅੰਗ ਲੈ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਪਿਤਰ ਨਿਰਫਲ ਮੇਢੇ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਮੇਢੇ ਵਾਲੀ ਫਲਦਾਇਤਾ ਆ ਗਈ, ਇਹ ਸਭ ਗੌਤਮ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਜੋ ਤਰਲ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਓਹਲੀ ਹੋਵੇ, ਜਲ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਤੇ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਿਸ਼। ਗੌਤਮ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ, ਤੇ ਉਹ, ਗੌਤਮ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਤੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਦਿਵ੍ਯ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, “ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!”—ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਗੌਤਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਗੌਤਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਅਹਲਿਆ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੌਤਮ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਗੌਤਮ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਉਹ ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਜਨਕ ਦੇ ਯਗ੍ਯ ਸ਼ਿਵਿਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਰਾਜ ਜਨਕ ਦੀ ਯਗ੍ਯ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਦਾਦ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ-ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ, ਵੈਦਿਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰਥ ਖੜੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਦੱਸੋ।” ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਿਰਜਨ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਜਨਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਹੋਰ ਯਜਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ, ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਜਨਕ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਸਤਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਅਤੇ ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਚਾਰਿਆਂ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਰਾਜਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪ ਆਏ ਹੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਯਗ੍ਯ ਸ਼ਿਵਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਕਾਰ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਜੋ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਆਉਣਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ! ਇਹ ਦੋ ਜਵਾਨ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ? ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਲ-ਨੈਨਾ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ, ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਹਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ—ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ?