ਇੰਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ, ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਇਹ ਪਾਪ ਕਰਿਆ ਹੈ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ! ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।” ਗੌਤਮ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੀ ਵाणी ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੰਗ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇਥੇ ਰਹੇਗੀ। ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰੇਗੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰੇਗੀ, ਤਪ ਨਾਲ ਸੜੇਗੀ, ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਟੇ ਰਹੇਗੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਹਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਂਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੰਦਰ, ਹੁਣ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਗਨੀ, ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਚਰਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਕੰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ خاطر ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਹਲਿਆ ਵੀ ਤਿਆਗੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇੰਦਰ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਰਾਮ ਪੂਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਦਰ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਗ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦੋ।” ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਗ ਲੈ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਪਿਤਰਾਂ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਰਾਮ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਗ ਮਿਲੇ, ਗੌਤਮ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਜਾ, ਅਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ — ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ — ਮੁਕਤ ਕਰ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਆਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ, ਇਲਾਜ਼ (ਮਾਯਾ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ — ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ, ਪਰ ਧੁੰਦ ਤੇ ਬਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ, ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੋਸ਼ਨ ਸੀ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਸ਼ਾਪ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜੇ; ਗੌਤਮ ਦੀ ਵਾਣੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਨ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਜਲ, ਮਿਹਮਾਨ-ਨਵਾਜ਼ੀ, ਤੇ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ; ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਦਿਵਤਾ ਡੋਲ ਵੱਜੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ। ਦਿਵਤਾ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, “ਅਤਿ ਉੱਤਮ, ਅਤਿ ਉੱਤਮ!” — ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਗੌਤਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮੰਨ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੌਤਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਹਲਿਆ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਰਾਮ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਆਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਹਾਨ ਜਨਕ ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਦਾਦ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਗ-ਵੰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੇਦ-ਅਧ੍ਯਯਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਰਥ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੱਸੋ।” ਰਾਮ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੁਨਸਾਨ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਆਗੇ, ਆਏ। ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ, ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ, ਆਦਰ-ਸਹਿਤ, ਤੁਰੰਤ ਆਗੇ ਆਏ। ਜਨਕ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।