ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕੀਮਤੀ ਅਗਰਬੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮੰਡਿਤ, ਉੱਚੀ ਗਰਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਰੌਣਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਜ਼ਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਵਸੁਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਪੂਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਤੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਯੁੱਧਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ," ਉਹ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਹਸਤ, ਜੋ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ, ਫੌਜ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਬਿਨਾ ਝਿਜਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰੋ।" ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਲਾਭ-ਹਾਨੀ, ਫ਼ਾਇਦਾ-ਨੁਕਸਾਨ, ਅਤੇ ਕਰਤਵ-ਕਾਮ-ਧਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਰਵਾਈ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਚੰਦ, ਗ੍ਰਹਿ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਰਮ ਸਫਲਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਖੁਦ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਠਿਆ ਹਾਂ; ਪਰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਹੱਦ ਹੈ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਸੁਤਿਆ ਰਿਹਾ; ਹਥਿਆਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਹ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਢੀਲਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ; ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੀਤਾ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਨਹੀਂ।" "ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਪਤਲੀ, ਕੂਹਲ ਚੌੜੇ, ਚਿਹਰਾ ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਹਾ ਮ੍ਰਦੂ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਨੇ ਖੁਦ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ।" "ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਸੁੰਦਰ, ਮਸਤੀਲੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਲਾਲ ਤਲਵੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਨਖ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਭੜਕ ਉਠਦੀ ਹੈ।" "ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਉ ਜਿਹਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜੀਲਾ, ਉੱਚਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਮੋਹਕ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਾਸਨਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਰੰਗ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ।" "ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਲਦਾ, ਮੈਂ ਬਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਔਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮੰਗੀ।" "ਰਾਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ, ਵਿਅਪਕ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਤੀਗਿਆ ਲੈ ਲਈ।" "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਰ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜੇ; ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਇਸ ਅਡੋਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਕਈ ਜੀਵ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਂਦਰ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਹਾਨੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" "ਕਰਵਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਮਝਣ ਔਖੇ ਹਨ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਗੱਲ ਕਰੇ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਆਓ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ।" "ਇਕ ਵਾਰੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਇਹ ਵਾਂਦਰ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ।" "ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।" "ਜਿਵੇਂ ਸੀਤਾ ਦਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਸਲਾਹ ਕਰੋ, ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਯੋਜਨਾ ਦੱਸੋ।" "ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਵਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕੇ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜਿੱਤ ਮੇਰੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਰਾਵਣ ਦੀ ਲਲਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਿਆ। "ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਜਬਰਦਸਤੀ ਇਥੇ ਲਿਆਈ ਗਈ, ਤਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਯਮੁਨਾ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਆਉ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਈਏ।" "ਹੇ ਦਸ-ਮੁਖੀ, ਜੋ ਰਾਜਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਨਿਸਚਿਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਢੰਗ ਦੇ ਜਾਂ ਉਲਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਜਾਂ ਅਰਪਣ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਬਾਅਦ ਦਾ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਬਾਅਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" "ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਵਧੀਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਬਿਨਾ, ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਬਗਲੇ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਢੰਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਮਾਸ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੁਹਾਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਤ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਹਵਾ ਹੋਣ; ਮੈਂ ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜਾਂਗਾ।" "ਇਕ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸਰੀਰ, ਵੱਡਾ ਲੋਹਾ ਦਾ ਗਦਾ, ਗੂੰਜਦਿਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ, ਚਤੁਰ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਪ੍ਰਤੀਗਿਆ, ਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।