ਰਾਵਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਭ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਰਾਵਣ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਡੋਲ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ। ਹੁਣ ਬਾਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਪੂਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ, ਤੂੰ ਚਤੁਰੰਗੀ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ।" ਪ੍ਰਹਸਤ, ਜੋ ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਿੱਤਵਾਨੀ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ, ਦੋਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੌਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਹੁਕਮ ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਫੌਜ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਝਿਜਕ ਨਾ ਕਰੋ, ਜਲਦੀ ਕਰੋ।" ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸੁਖ-ਦੁੱਖ, ਲਾਭ-ਹਾਨੀ, ਫ਼ਾਇਦੇ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ, ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੂ ਹੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਲਾਹ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਚੰਨ, ਗ੍ਰਹ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਨਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਆਪ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਠਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਹ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜੋ ਅਤਿ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸੋਇਆ ਰਿਹਾ, ਹੁਣ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਰ, ਉਹ ਮੰਦ ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ, ਸੀਤਾ, ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਸੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੀਤਾ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਚੌੜੇ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਮ੍ਰਿਦੁ, ਮਾਨੋ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਸੁੰਦਰ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਲਾਲ ਤਲਵੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਾਮਰ ਨਖ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਾਮਨਾਗਨੀ ਭੜਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ, ਉੱਚਾ, ਨਿਰਮਲ, ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਿਆ, ਇੱਛਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ; ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਿਲ ਕੇ ਮੇਰਾ ਰੰਗ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਾਮਨਾਗਨੀ ਨਾਲ ਜਲਦਾ ਰਹਿਆ, ਮੈਂ ਵਿਕਾਰਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਇਸਤਰੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮੰਗੀ।" "ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਪਥ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਮ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੰਮੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਦੌੜਦਾ ਘੋੜਾ। ਫਿਰ, ਇਹ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਲੋਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਅਟੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਗੇ? ਕਈ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦੋ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਇਕ ਵਾਂਦਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਕਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਮਝਣ ਔਖੇ ਹਨ; ਹਰੇਕ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲੋ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਆਉ, ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ।" "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਇਹ ਵਾਂਦਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਗੂਪਣ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੋਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੀਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਸਲਾਹ ਕਰੋ, ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਉਚਿਤ ਯੋਜਨਾ ਦੱਸੇ।" "ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜਿੱਤ ਮੇਰੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਕਾਮ-ਵਿਆਕੁਲ ਰਾਵਣ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਜਬਰਦਸਤੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਧਾਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਅਣਮੁੱਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਚਲੋ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਦਸ-ਮੁਖੀ, ਜੋ ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੇਹੜੇ ਕੰਮ ਯੋਗ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦੇ ਜਾਂ ਉਲਟ ਸਰੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹਵਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਕੰਮ ਪਿੱਛੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਠੀਕ ਤੇ ਗਲਤ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" "ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੰਚਲ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਬਗਲੇ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ; ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਮਾਸ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਇਹ ਅਣਮੁੱਲ ਕੰਮ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਚਰਣ ਵਾਲੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਵਾਯੂ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜਾਂਗਾ।